दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri.Funding: MIDF

३३४ दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां

कथंचिदक्षीयत क्षपा । क्षपान्ते च कृतयथोचितनियमस्तमेव प्रिया- दर्शनसुभगमुद्यानोद्देशमुपागतोऽस्मि । तत्रैव चोपसृत्य राजपुत्रो निरभि- मानमनुकूलाभिः कथाभीमामनुवर्तमानो मुहूर्तमास्त । नीत्वा चोपकार्या- मात्मसमेन स्नानभोजनशयनादिव्यति करेणोपाचरत् । तल्पगतं च स्वप्ने- नानुभूयमानप्रियादर्शनालिङ्गनसुखमायसेन निगडेनातिबलवद्बहुपुरुषैः पीवरभुजदण्डोपरुद्धमबन्धयन्माम् । ( १५ ) प्रतिबुद्धं च सहसा मामभ्यधात्—'अयि दुर्मते, श्रुतमाल्पितं

द्विवचनस्य । कथंचित्केनापि प्रकारेण-अतिकष्टेनेति भावः । अक्षीयत-प्रभातोऽ- भवत् । क्षपा रात्रिः । क्षपान्ते निशावशाने । कृतेति-कृताः सम्पादिता यथोचिता विहिता नियमाः प्रातःकृत्यादिक्रिया येन सः । तं पूर्वदृष्टम् । प्रियेति-प्रियायाः कन्दुकाबत्या दर्शनेनावलोकनेन सुभगं मनोरमम् । उद्यानॊद्देशम् उपवनप्रदेशम् । उपागतः प्राप्तः । तत्रैव उपवने । राजपुत्रः भीमधन्वा । निरभिमानमहङ्कारशून्यं यथा तथा । अनुकूलाभिः मदभिलषिताभिः । कथाभिर्वार्त्तालापैः । अनुवर्तमानः- मामुपचरन् । आस्त अतिष्ठत् । नीत्वा प्रापय्य मामिति शेषः । उपकार्यां राज- सदनम् । आत्मसमेन स्वानुरूपेण । स्नानेति-स्नानभोजनशयनादीनां व्यतिकरः प्रबन्धस्तेन । उपाचरत्-मामसेवत । तल्पगतं शय्यास्थं शयितमिति यावत् । स्वप्नेन स्वप्नावस्थया । अनुभूयमानमनुभवविषयीकृतं प्रियायाः कन्दुकाबत्या दर्शनालिङ्गनयोः सुखं येन तथाभूतम् । मामित्यस्य विशेषणद्वयम् । आयसेन लोहमयेन । निगडेन शृङ्खलेन । अतिबलवद्भिर्महाशक्तिशालिभिर्बहुभिरनेकः पुरुषैः करणभूतैः । पीवरेति-पीवराभ्यां मांसलाभ्यां भुजदण्डाभ्यामुपरुद्धं निरुद्धं यथा तथा । अबन्धयत् बन्धनं प्रापितवान् । ( १५ ) प्रतिबुद्धं जागरितं मामिति शेषः । दुर्मते दुष्टबुद्धे । सम्बोधनपदमे-

करते हुए, रात व्यतीत की । प्रभात होनेपर मैं यथाविधि नित्यकृत्य करके उसी बगीचेमें जा पहुँचा जहाँपर राजपुत्रोके दर्शन हुए थे। उसी बगीचेमें राजपुत्र भीमधन्वा भी आ गया और मेरे अनुकूल कथाएँ सुनाता हुआ मेरे पास निरभिमान होकर कुछ समयतक बैठा रहा । फिर मुझे राजसदनमें ले जाकर अपने सदृश स्नान, भोजन और शयन आदिसे मेरा राजकुमारोचित स्वागत किया । शय्यापर सो जानेपर मैंने स्वप्नमें देखा कि मैंने राजकन्याके साथ रमणकर उसके आलिंगन सुखको प्राप्त किया । तथा लोहेकी हथकड़ियोंसे मैं बहुत बलवान् राजपुरुषों द्वारा, जिनकी भुजाए बड़ी मोटी हैं, बन्दी बना दिया गया हूँ । ( १५ ) जागनेपर मैं सम्बोधित किया गया-'हे दुर्बुद्धे ! मन्दभाग्या चन्द्रसेनाकी

Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu