हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

११० श्रीहम्मीरमहाकाव्ये [सर्गः कस्याप्यपाकृतगणोन्नमार्गगो लक्षाय धावति तदा स्म धावतु । कोटिद्वये सति ननाम यद्धनुः सद्वंशजस्य न तदस्य सांप्रतं ॥ ७४ ॥ ज्योतिर्मयीभिरिह मूर्त्तिभी रणे व्याप्तेभितोपि गगने समिस्कृतां । नालक्षि दैवतगणैरपि क्षणं व्यक्तं सहस्रकिरणस्य मंडलं ॥ ७५ ॥ क्रोधारुणेक्षणरुचीचयाचितं कस्यापि कृष्टमरुचत् धनूरणे । कुंडं हविर्भुज इव स्फुरज्जय-श्रीकृष्टयेऽरिपपुशून् जुहूपतः ॥ ७६ ॥ क्रोधप्रधावितरथांघ्रिमर्दनात् व्युत्थत्करंकसविकाशशब्दितैः । जीवत्यहो मयि कथं भ्रमंत्यमी इत्यन्वशोत पतितः किलेतरः ॥ ७७ ॥ कुर्वद्भिरन्विह रणे पलायितान् धावद्द्रयस्खलनतां पदेपदे । वीरैर्जहे न विरुदं पलायितप्राकार इत्यनुगतं मृतैरपि ॥ ७८ ॥ संग्रामसंगमविनोदिवारण-प्रोक्षिप्तवीरवृतिलोलचेतसां । स्वर्योषितामपि तदा परस्परा माविर्बभूव दिवि दारुणो रणः ॥ ७९ ॥ प्रागेव मास्म सुरवल्लभा अमुं वृण्वन्निति स्फुरितवेगविस्तराः । आलिंग्य वल्लभमपासुमप्युर स्तन्यश्वितां प्रविविशुर्भुजाभृतां ॥ ८० ॥ छत्रैः सितांबुजमयीव कुत्रचित् कुत्रापि पल्लवमयीव पाणिभिः । कुत्रापि शैवलमयीव कुंतलै भ्रष्टै र्बभौ रणभृतां रणावनिः ॥ ८१ ॥ शस्त्रप्रहारभृशजातमूर्च्छया स्वारोहकेषु पतितेषु भूतले । हेषारवैः समिति जातगौरवै दुःखाद्विलापमिव वाजिनो व्यधुः ॥ ८२ ॥ द्विट्कुंभिकुंभविनिपातिमौक्तिक-श्रेणिप्ररूढरुचिराजिभू रभात् । वीरश्रियं प्रपरिरभ्य दोषमतां शय्येव पुष्पखचिता सुषुप्सतां ॥ ८३ ॥ वीरैर्निहत्य विनिपातिता रण-क्षोणौ बभुः करिवराः पदेपदे । सेतोः कृते हनुमतैव चालिताः शैला इवार्धपथ उज्झिता भरात् ॥ ८४ ॥ जग्मुर्मृतिं दशशतानि भटा इहेति जल्पन्निवाञ्चत करद्वितीयांगुलीभिः । नृत्यक्रियामभजतैकतरः प्रवीरः काबंधिकी महितवीरविलूनमौलिः ॥ ८५ ॥ इति तिरस्कृतभारतसारते रणभरे स्फुरिते दिवसद्वयीं । दिनकरः प्रतिवक्तुमिवावधिं चरमभूमिधराग्रमसेवत ॥ ८६ ॥