कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)

८० कथारित्सागर अहो धात्रा पुरः सृष्टं साहसं तदनु स्त्रियः । नैतासां दुष्करं किञ्चिन्निसर्गादिह विद्यते ॥१७७॥ नूनं स्त्री नाम सृष्टेयममृतेन विषेण च । अनुरक्तामृतं सा हि विरक्ता विषमेव च ॥१७८॥ ज्ञायते कान्तवदना केन प्रच्छन्नपातका । कुस्त्री प्रफुल्लकमला गूढनक्रा पद्मिनी ॥१७९॥ दिवः पतति काचित्तु गुणचक्रप्रमोदिनी । भर्तृश्लाघासहा सुस्त्री प्रभा भानोरिवामला ॥१८०॥ हन्त्येवाशु गृहीतान्या पररक्ता गतस्पृहा । पापा विरागविषमूढं भर्तरि भुजगीव सा ॥१८१॥ शत्रुघ्नस्य दुष्टभार्यास्तत्फलप्राप्तश्च कथा यथा हि कुत्रचिद् ग्रामे शत्रुघ्न इति कोऽप्यभूत् । पुरुषस्तस्य भार्या च बभूव व्यभिचारिणी ॥१८२॥ स ददर्श कदा सायं भार्या तां जारसङ्गताम् । जघान तं च तज्जारं खड्गेनान्तर्गृहस्थितम् ॥१८३॥ रात्र्यपेक्षो च तस्थौ स द्वारि भार्या निरुध्य ताम् । तत्कालं च निवासार्थी तमत्र पथिकोऽभ्यगात् ॥१८४॥ दत्त्वा तस्याश्रयं युक्त्या तेनैव सह तं मृतम् । पारदारिकमादाय रात्री तत्राटवीं ययौ ॥१८५॥ तत्रान्धकूपे यावत्स शवं क्षिपति तं तया । तावदागत्य पश्चात्क्षिप्तः सोऽप्यत्र भार्यया ॥१८६॥ एवं कुयोषित्कुरुते किं किं नाम न साहसम् । इति स्त्रीचरितं वाणोप्यनिन्दत्सोऽत्र गोमुखः ॥१८७॥ ततो नागावने तत्र नागानभ्यर्च्य स स्वयम् । नरवाहनदत्तोऽगात् स्वावासं सपरिच्छदः ॥१८८॥ राजनीतिवादः तत्र जिज्ञासुरम्येषु मन्त्रिणान् गोमुखादिकान् । जानन्नपि स पप्रच्छ राजनीति समुच्चयम् ॥१८९॥ १ अत्र समुपवर्णिता राजनीतिः कामन्दकशुक्रमनुचाणक्यवादिमतानुसारिणी प्रतीयते ।