कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८)

नीत्वा च तन्मे सर्वस्वं हारं मूर्ध्नि निधाय च। आगन्तुस्थायिनौ हृष्टौ प्रव्राजौ स्वपतः स्म तौ ॥११३॥ प्रसुप्तयोस्तयोस्त्वं च हर्तुं मां पुनरागतम्। प्रबुद्ध्याताडयद्यष्ट्या प्रद्राट् स्थायी स मूर्ध्नि मे ॥११४॥ तेनाहं व्रणितो दैवान्न मृतो बिलमाविशम्। भूयश्च शक्तिर्नाभून्मे तदन्नाहरणप्लवे ॥११५॥ अर्थो हि यौवनं पुंसां तदभावश्च वार्द्धकम्। तन्नाश्योजो बलं रूपमुत्साहश्चापि हीयते ॥११६॥ अथात्ममात्रभरणे यत्नवन्तमवेक्ष्य माम्। परित्यज्य गतं सर्वं स मूषकपरिच्छदः ॥११७॥ अवृत्तिकं प्रभुं भृत्या अपुष्पं भ्रमरास्तरुम्। अजलं च सरो हंसा मुञ्चन्त्यपि चिरोषितम् ॥११८॥ इत्थं तत्र चिरोद्विग्नः सुहृदं लघुपतिनम्। प्राप्यैतं कच्छपश्रेष्ठं त्वत्पार्श्वमहमागतः ॥११९॥ एवं हिरण्यकेनोक्ते कूर्मो मन्थरकोऽभ्यधात्। स्वमत्र स्थानमत्से तन्मा मित्राधृतिं कृथाः ॥१२०॥ गुणिनो न विदेशोऽस्ति न सन्तुष्टस्य चासुखम्। धीरस्य च विपन्नास्ति नासाध्यं व्यवसायिनः ॥१२१॥ इति तस्मिन् वदत्येव कूर्मे चित्राङ्गसंज्ञकः। दूरतो व्याधवित्रस्तो मृगस्तद्भवनमाययौ ॥१२२॥ तं दृष्ट्वा तस्य दृष्ट्या च पश्चाद् व्याधमनागतम्। आश्वासितेन तेनापि सख्यं कूर्मादयो व्यधुः ॥१२३॥ न्यवसस्ते ततस्तत्र काककूर्ममृगाखवः। परस्परोपकारेण सुखिनः सुहृदः समम् ॥१२४॥ एकदा क्वापि चित्राङ्गं चिरायातं तमीक्षितुम्। आरुह्य तरुमशिष्टं लघुपती स तद्वनम् ॥१२५॥ ददर्श च नदीतीरे कीलपाशेन संयतम्। चित्राङ्गमवदच्चैतत्तत्त्वदत्त्वाऽलुकूर्मयोः ॥१२६॥ तत सम्मन्त्र्य चञ्च्वा तं गृहीत्वाऽमुं हिरण्यकम्। चित्राङ्गस्यान्तिकं तस्य लघुपती निनाय सः ॥१२७॥