सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

३१४ सार्थ तुकारामगाथा

शब्दार्थ व टीपा :- वैखरी-वाणी, महदादि-महत् तत्त्वाचा आरंभ ज्याच्यापासून आहे असा, जगदानिया- सर्व जगाला दान देणारा, आतळों-स्पर्श होणे. अर्थ :- देवा, केशव, मुकुंद, मुरारी, राम, कृष्ण या चांगल्या नावांनी सर्व दोषांचे हरण होत असल्याने माझ्या वाणीने नेहमी त्याचाच उच्चार करावा. १ जनार्दना, सर्व जगाचे जीवन असणाऱ्या, तू विराट स्वरूपाचा असून वटू वामन मूर्तीचाही तू होतोस. मधुसूदना, महदादो तत्त्व तुझ्यापासूनच निर्माण होते तू माझी सर्व भवबंधने सोडून टाक. २ हे चक्रपाणी, गदाधरा, असुरांचा नाश करणाऱ्या देवा, शूरामधील शूर देवा, तू अतिशय शौर्यवान आहेस. सर्व जगास दान देणारा तू दाता आहेस ३ देवा, तुझी मूर्ती मदनासारखी सुंदर आहे. सर्व गोपाळ व गोपिका यांचे मन हरण करणारा तू आहेस नटनाट्यात व नृत्यात तू कान्हा कुशल आहेस तू सर्वगुणसंपन्न असा आहेस. ४ तू जसा गुणवंत आहेस तसा निर्गुणही आहेस. जसा सर्व काही पाहणारा आहेस, तसेच सर्व जाणणाराही तूच आहेस सर्व काही करुन तू अकर्ता असतोस तू कुणाला अभिमानाचा स्पर्श करू देत नाहीस. ५ या देवाची सेवा मला कोणत्या प्रकाराने घडणार आहे ? या देवाला मी समर्पण तरी काय करू ? हा देव भक्तिभावावाचून मात्र वश होणारा नाही. या देवाच्या पायांमधून हा तुकाराम आपला जीव काही वेगळा करणार नाही. ६

६३६ होतों तें चित्तीत मानसीं । नवस फळले नवसी । जोडिले नारायणा ऐसी । अवित ज्यासी नाश नाहीं ॥ १ ॥ धरिले जीवी न सोडों पाय । आलें या जीवित्वाचें काय । कैं हे पाविजेती ठाय । लाविली सोय संचितानें ॥ २ ॥ मज तों पडियेली होती भुली । चित्ताची अपसव्य चाली । होती मृगजळें गोवी केली । दृष्टि उघडली बरे जालें ॥ ३ ॥ आता हा सिद्धि पावो भाव । मध्यें चांचल्यं न व्हाया जीव । ऐसी तुम्हां भाकीतसे कीव । कृपाळुवा जगदानिया ॥ ४ ॥ कळों येते आपुले बुद्धी । ऐसें तों न घडतें कधी । केवढें आघात ते मधी । लज्जा रिद्धी उभी आड ठाके ॥ ५ ॥ कृपा या केली संतजनीं । माझी अळंकारिली वाणी । प्रीति हे लाविली कीर्तनीं । तुका चरणीं लोळतसे ॥ ६ ॥