वायु पुराण
Vayu Purana
महर्षि वेदव्यास / अनुवादक: पं० तारिणीश झा द्वारा
स्रोत: हिन्दी साहित्य सम्मेलन, प्रयाग · हिन्दी साहित्य सम्मेलन, प्रयाग (उद्गम)
पृष्ठ 400, कुल 465 में से
संदर्भ में पढ़ें[अ० १०० श्लो० ६२-८६] वायुपुराणम् । ३९१
( मन्वन्तरनिसर्गादिकथनम् )
वाजयो वाजिजिच्चैव प्रभूतिश्च ककुद्यथा । दधिक्रावायपक्काश्च प्रणीतो विजया मधुः ॥ ६२ तेजस्मान्नथवो (?) द्वौ तु द्वादशैते मरीचयः । सुशर्मा ( र्म )णस्तु वक्ष्यामि नामतस्तु निबोधत ॥६३ वर्णस्तथाऽप्यञ्जग्विर्श्वौ मरण्यो व्रजनो मतः । अमितो द्रवकेतुश्च जम्भोस्थाजस्रशक्रकाः ॥ ६४ सुनेमिर्धुतपाश्चैव सुशर्माणः प्रकीर्त्तिताः । तेषामिन्द्रस्तदा भाव्यो ह्यद्भुतो नाम नामतः ॥ ६५ स्कन्दः सोमप्रतीकाशः कार्तिकेयस्तु पावकः । मेधातिथिश्च पौलस्त्यो वसुः काश्यप एव च ॥ ६६ ज्योतिष्मान्भागर्वश्चैव द्युतिमानाङ्गिरस्तथा । वसितश्चैव वासिष्ठ आत्रेयो हव्यवाहनः ॥ ६७ सुतपाः पौलवश्चैव सप्तैते रोहितान्तरे । धृतिकेतुर्दीप्तिकेतुश्चापहस्ता निरामयः ॥ ६८ पृथुश्रवास्तथाऽनीको भूरिद्युम्नो बृहद्रथः । प्रथमस्य तु सावर्णैर्नव पुत्राः प्रकीर्तिताः ॥ ६९ दशमे त्वथ पर्याये धर्मपुत्रस्य वै मनोः । द्वितीयस्य तु सावर्णैर्भाव्यस्यैवान्तरे मनोः ॥ ७० सुवामना विरुद्धाश्च द्वावेव तु गणौ स्मृतौ । त्विषिवन्तश्च ते सर्वे शतसंख्याश्च ते समाः ॥ ७१ प्राणानायच्छतः प्रोक्ता ऋषिभिः पुरुषेषु वै । देवास्ते वै भविष्यन्ति धर्मपुत्रस्य वै मनोः ॥ ७२ तेषामिन्द्रस्तथा विद्वान्भविष्यः शान्तिरुच्यते । हविष्मान्पौलहः श्रीमान्सुकीर्तिश्चापि भार्गवः ॥ ७३ आपोमूर्तिस्तथाऽऽत्रेयो वसिष्ठश्चापि यः स्मृतः । पौलस्त्यः प्रतिपश्चापि नाभागश्चैव काश्यपः ॥ अभिमन्युश्चाङ्गिरसः सप्तैते परमर्षयः ॥ ॥ ७४ सुक्षेत्रश्चोत्तमौजाश्च भूरिषेणश्च वीर्यवान् । शतानीको निरमित्रो वृषसेनो जयद्रथः ॥ ७५ भूरिद्युम्नः सुवर्चाश्च दशैते मानवाः स्मृताः । एकादशे तु पर्याये सावर्णे वै तृतीयके ॥ ७६ र्निमाणरतयो देवाः कामजा वै मनोजवाः । गणास्वेते त्रयः ख्याता देवतानां महात्मनाम् ॥ ७७ एकैकस्त्रिंशतस्तेषां गणास्तु त्रिदिवौकसाम् । मासस्याहानि त्रिंशत्तु यानि वै कवयो विदुः ॥ ७८ र्निमाणरतयो देवा रात्रयस्तु विहंगमाः । गणास्ते वै त्रयः प्रोक्ता देवतानां भविष्यति ॥ ७९ मनोजवा मुहुर्तास्तु इति देवाः प्रकीर्तिताः । एते हि ब्रह्मणः पुत्रा भविष्या मनवः स्मृताः ॥ ८० तेषामिन्द्रो वृषो नाम भविष्यः सुरराट्तातः । तषां सप्तर्षयश्चापि कीर्त्यमानान्निबोधत ॥ ८१ हविष्मान्काश्यपश्चापि वपुष्मान्यश्च भार्गवः । वारुणिश्चैव चाऽऽत्रेयो वासिष्ठो भग एव च ॥ ८२ पुष्टिश्चाङ्गिरसो ज्ञेयः पौलस्त्यो निश्चरस्तथा । पौलहो ह्यभितेजाश्च देवा ह्येकादशेऽन्तरे ॥ ८३ सर्ववेगः सुधर्मा च देवानीकः पुरोवहः । क्षेमधर्मा गृहेषुश्च आदर्शः पौण्ड्रको मतः ॥ ८४ सावर्णस्य तु ते पुत्राः प्राजापत्यस्य वै मनोः । द्वादशे त्वथ पर्याये रुद्रपुत्रस्य वै मनोः ॥ ८५ चतुर्थे ऋतुसावर्णे देवास्तस्यान्तरे शृणु । पञ्चैव तु गणाः प्रोक्ता दे (दै) वतानामनागताः ॥ ८६