वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)
Venisamhara Nataka of Bhatta Narayana with Commentary
भट्ट नारायण द्वारा
पृष्ठ 90, कुल 355 में से
संदर्भ में पढ़ेंद्वितीयोऽङ्कः ] प्रबोधिनी-प्रकाशद्वयोपेतम् ६९ यावद्भगवतः सहस्ररश्मेः सपर्यां निर्वर्त्तयामि ।) चेटी—जं देवी आणवेदि । (इति निष्क्रम्य पुनः प्रविशन्ती । देवि एदं अग्घभाअणम् । ता णिव्वट्टीअदु भअवदो सहस्सरस्सिणो सवरिआ (यद्देवी आज्ञापयति । देवि एतदर्घभाजनम् । तन्निर्वर्त्यतां भगवतः सहस्ररश्मेः सपर्या ।) राजा—(आत्मगतम्) अयमेव साधुतरोऽवसरः समीपमुपगन्तुं देव्याः । (प्रविशति) (राजोपसृत्य संज्ञया परिजनमुत्सार्य स्वयमेवार्घपात्रं गृहीत्वा ददाति ।) सखी—(स्वगतम् ।) कहं महाराओ समाअदो । हन्त, किदो से पिअसहीए णिअमभङ्गो रण्णा । (कथं महाराजः समागतः । हन्त, कृतोऽस्याः प्रियसख्या नियमभङ्गो राज्ञा ।) भानुमती—(दिनकराभिमुखी भूत्वा) भअव, अम्बरमहासरेक्कस- हस्सपत्त, पुव्वदिसावहूमुहमण्डलकुङ्कुमविसेसअ, सअलभुवणाङ्गणदीवअ, एत्थ सिविणअदंसण जं कि वि अच्छाविदं तं भअवदो पणामेण कुसलपरि- णामि ससदवभादुअस्स अज्जउत्तस्स होदु । (अर्घ्यं दत्त्वा ।) हला, उवणेहि मे कुसुमाई जाव अवराणं वि देवदाणं सवरिअं णिव्वट्टेमि । (हस्तौ प्रसारयति ।) (भगवन्, अम्बरमहासरेकसहस्रपत्र, पूर्वदिगावधूमुखमण्डलकुङ्कुम- 'निर्वर्त्तयामि = सम्पादयामि । सुयोधनो मनसि विचारयति कथयति वा-अयमेवेति । संज्ञया = सङ्केतेन, परिजनम् = सखीचेटीचो, उत्सार्य = पृथक्कृत्वा । अम्बरमहासरेकसहस्रपत्र = अम्बरम् आकाशमेव महासरः सरोवरम् । तस्मिन् चेटी-अच्छा, जो आज्ञा श्रीमती यह पात्र लीजिए और सविता देवताका पूजन कीजिए। राजा-यह प्रिया के पास जाने का अच्छा अवसर है । (समीप जाकर इशारे से सखियों को हटाकर अर्घपात्र लेकर भानुमती के हाथ में देना चाहता है ।) सखी-(देखकर अपने आप) अरे ! महाराज क्यों आ गए ? खेद ! इनका नियमो- ल्लङ्घन हो गया । भानुमती-(सूर्याभिमुख होकर) हे आकाश सरोवर के कमल, पूर्व दिशारूपी वधूटी के मुख-मण्डनार्थ कुङ्कुम विशेष तथा समस्त संसार के लिये मात्र रत्नप्रदीप जो कुछ इस स्वप्न में विघ्न हो आपके प्रणाम से भ्रातृवर्गो के साथ आर्यपुत्र के लिए परिणाम में