वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

An accurate, line-by-line transcription of the image text in Devanagari:

६८ वेणीसंहारं नाटकं बरो विअलन्तसंझाराअपसण्णदुरालोकमण्ड्लोजादो भअवं दिवहणाहो । ( हला सुवदने, पश्य तावदुदयगिरिशिखरान्तरविमुक्तस्थवरो विगलत्सन्ध्यारागप्रसन्न- दुरालोकमण्डलो जातो भगवान् दिवसनाथः । ) सखी—सहि, रोसाणिदकणअपत्तसरिसेण लदाजालन्तरापडिकिरण- णिवहेण पिञ्जरिदोञ्जाणभूमिभाओ पूरिदपदिण्णो विअरिउदुप्पेक्खणिज्जो जादो भअवं सहस्सकिरणो । ता समओ दे कुसुमचन्दणगब्भेण अग्घेण पज्जुवट्टादुम् । ( सखि, रोषानितकनकपत्रसदृशेन लताजालान्तरापतितकिरण- निवहेन पिञ्जरितोद्यानभूमिभागः पूरितप्रतिज्ञ इव रिपुदुःप्रेक्षणीयो जातो भगवान्सह- स्त्रकिरणः । तत्समयस्ते कुसुमचन्दनगर्भेणार्येण पर्युपस्थातुम् । ) भानुमती—हज्जे तरलिए, उवणहि मे अग्घभाअणं जाव भअवदी सहस्सरस्सिणो अवरिअं णिव्वट्टेमि । ( हञ्जे तरलके, उपनय मेऽर्घभाजनं उदयगिरिशिखरान्तरविमुक्तरथवरः = उदयःचलस्य यः शिखरः शृङ्गं तस्यान्त- रात् मध्याद् विमुक्तः प्रचलितः रथवरः स्यन्दनश्रेष्ठः यस्य सः । विगलितसन्ध्याराग- प्रसन्नदुरालोकमण्डलः = विगलितः सन्ध्यारागः सन्ध्याकालिकरक्तिमा यस्य सः अत एव प्रसन्नं दुरालोकमण्डलं प्रकृष्टप्रकाशविम्बः यस्य सः, 'बहुव्रीहिगर्भकर्मधारय- समासः' । जातः, भगवान्, दिवसनाथः = सूर्यः । रोषानितेति—परीक्षितस्वर्णतुल्येनेत्यर्थः । लताजालान्तरपतितकिरणनिवहेन = लतासमूहमध्यप्रविष्टरश्मिसमुदायेन । पिञ्जरितोद्यानभूमिभागः = पिञ्जरितः पीतीकृत उद्यानभूमिभागो येन सः । पूरितप्रतिज्ञ इव, रिपुदुःप्रेक्षणीयः = प्रचण्डातपः जातः, भगवान्, सहस्रकिरणः = सूर्यः । पर्युपस्यातुम् = अर्चितुम् । अर्घभाजनम् = अर्घदानार्थं पात्रम् । सहस्त्ररश्मेः = सूर्यस्य, सपर्य्याम् = पूजाम्, करते हुए सुवर्णमय रथ से, उषाकाल की लालिमा के दूर हो जाने से भगवान् भास्कर (सूर्य) का आलोकमण्डल प्रकाशित हो उठा । सखी—तपाये हुए सुवर्ण की दीप्ति के सदृश किरणों के पुञ्ज से, जो लताओं के कुञ्जों के अवकाश भाग से छन-छन कर नीचे आ रही हैं, वाटिका की भूमि पिङ्गल वर्ण की बनाते हुए सहस्रांशु (सूर्य) मानों अपनी प्रतिज्ञा पूर्ण करके शत्रुओं के लिये दुष्प्रेक्ष्य बन गए हैं अर्थात् सूर्य भगवान् ऊँचे आ गये हैं जिससे उनकी तरफ शत्रु वर्ग आँख उठा कर देख भी नहीं सकता अतः पुष्प-चन्दन-विमिश्रित अर्घ के द्वारा उपस्थान करने के लिये आपका समय हो गया है । भानमती—अरी तरलिके, मेरा अध्यपात्र ला दो जिससे मैं भगवान् भास्कर का पूजन