युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

१४० युक्तिकल्पतरौ— परशुश्चक्रशूले च परिघश्चैवमादयः । अस्त्रभेदाः समुद्दिष्टाः श्रीमद्भोजमहीभुजा ॥ २९ ॥ वात्यस्तु,— अस्त्रन्तु द्विविधं प्रोक्तं निम्र्मायं मायिकं तथा । खङ्गादिकन्तु (२) निम्र्मायं मायिकं दहनादिकम् ॥ ३० ॥ दहनोऽथ जलं काष्ठं लोष्ट्रं शब्दादयस्तथा । तप्ततैलादिकञ्चैव मायिकस्यास्त्रमुच्यते ॥ ३१ ॥ खङ्गादीनान्तु गणना पूर्व्वमेव निदर्शिता । अस्त्रात्मनैव निर्दिष्टः कवचादिरपोष्यते ॥ ३२ ॥ तल्लक्षणं संग्रहेण प्रवक्ष्यामि निबोधत । काष्ठं चर्म च सकलं त्रयमेतत्तु दुस्तरम् ॥ ३३ ॥ यथोत्तरं गुणयुतं यथापूर्व्वन्तु निन्दितम् । शरीर-वेवकलन्तु लघुत्वं दृढता तथा ॥ ३४ ॥ दुर्भेद्यत्वे तु कथितः कवचे गुणसंग्रहः । सच्छिद्रताऽतिगुरुता तनुता सुखभेद्यता ॥ ३५ ॥ कवचानां विनिर्दिष्टः समासाद्दोषसंग्रहः । अत्र वर्णो विनिर्दिष्टः क्रमादेवं चतुर्विधः ॥ ३६ ॥ सितोरक्तस्तथापीतः कृष्णो ब्रह्मादिषु क्रमात् । केचित् कुर्व्वन्ति कुशलाः कवचं धातुसम्भवम् । कनकं रजतं ताम्रं लौहस्तेषु यथाक्रमम् ॥ ३७ ॥ अथ खङ्गपरीक्षा । अङ्गं रूपं तथा जातिर्नेत्रारिष्टेति भूमिका । ध्वनिर्मानमिति प्रोक्तं खङ्गज्ञानाष्टकं शुभम् ॥ ३८ ॥ (२) खड्गादिकार्य्यं इति (ग) पुस्तकपाठः