अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

अभिज्ञानशकुन्तलम् चतुर्थोऽङ्कः 165

गौतमी—इमाए अब्भुववत्तीए सूइदा भत्तुणो गेहे अणुभविदव्वा राअलच्छी। (अनयाभ्युपपत्या सूचिता भर्तुः गेहे अनुभवितव्या राजलक्ष्मीः।)

(शकुन्तला लज्जां नाटयति)

हारीतः—यावदिमां वनस्पतिसेवामभिषेकार्थं मालिनीतीरमवतीर्णाय भगवते कण्वाय निवेदयामि। (इति निष्क्रान्तः)

अनुसूया—सहि, अणणुभूदभूसणो अअं जणो कधं तुमं अलंकरेदु। (चिन्तयित्वा विलोक्य च) चित्तपरिचएण दाणिं दे अङ्गेसुं आहरणविणिओअं करेम्ह। (सखि, अननुभूत-भूषणः अयं जनः कथं त्वामलङ्करोतु। चित्रपरिचयेन इदानीं ते अङ्गेषु आभरणविनियोगं कुर्वहे।)

शकुन्तला—जाणामि वो णिउणत्तणं। (जानामि वां निपुणत्वम्।)

(सख्यौ नाट्येनालङ्कारमायुञ्जाते।)
(ततः प्रविशति स्नानोत्तीर्णः कण्वः)

कण्वः—

यास्यत्यद्य शकुन्तलेति हृदयं स्पृष्टं समुत्कण्ठया
अन्तर्बाष्पभरौपरोधि गदितं चिन्ताजडं दर्शनम्।
वैक्लव्यं मम तावदीदृशमहो स्नेहादरण्यौकसः
पीड्यन्ते गृहिणः कथं नु तनयाविश्लेषदुःखैर्नवैः॥४-८॥

(इति परिक्रामति)

सख्यौ—हला सउन्तले, अवसिदमण्डणा दाणिं सि तुमं। संपदं परिधेहि एदं विचित्तं खोमजुअलं। (सखि शकुन्तले, अवसितमण्डना इदानीमसि त्वम्। साम्प्रतं परिधेहि एतद् विचित्रं क्षौमयुगलम्।) (शकुन्तला उत्थाय नाटयेन परिधत्ते)

गौतमी—जाद, एसो दे आणन्दबाहपरिवाहिणा लोअणेण परिस्सअन्तो विअ गुरू उवत्थिदो। ता समुदाआरं पडिवज्जसु।

---

अनयाप्यु(भ्यु)पपत्या वृक्षानुग्रहेण सूचिता भर्तुर्गेहेऽनुभवितव्या राजलक्ष्मीः। सखि, अननुभूत भूषणोऽयं जनः, कथं त्वामलंकरोतु। चित्रकर्मपरिचयेन, चित्रे यथा दृष्टव्यं तथेत्यर्थः। इदानीं भवाङ्गेष्वाभरणविनियोगं कुर्ववः। चित्तेति शङ्करः पठति, मनोविकल्पमयेत्यर्थ इति व्याचष्टे च। जानामि युवयोर्निपुणत्वम्।।

यास्य०।। (4-8) अन्तर्वती यो बाष्पोऽश्रु तस्यातिशयेनापरुद्धम्। दर्शनं ज्ञानं चिन्तया कर्तुर्व्यापविच्छेदकम्। यद्वा दर्शनं नयनं चिन्तया [जडं] विषयाग्राहकमू। तावद् वाक्यालंकारे। नु प्रश्ने। सखि शकुन्तले, अवसितमण्डना निष्पन्नभूषणा इदानीं त्वमसि। साम्प्रतं परिधेहि एतद्विचित्रं क्षौमयुगलम्। जाते, एष ते आनन्दपरिवाहिना लोचनेन परिष्वजमान इव गुरुरुपस्थितः। तत् समुदाचारमभ्युत्थानादिकं प्रतिपद्यस्व।।