अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

218	चन्द्रशेखरचक्रवर्तिकृतसन्दर्भदीपिकया समलङ्कृतम्

(परित्राहि परित्राहि। अहं भवन्तं प्रेक्षे, त्वं न मां प्रेक्षसे। मार्जारगृहीतः इव उन्दुरः निराशः अस्मि जीविते।)

राजा–भोस्तिरस्करिणीगर्वित, किं मदीयमस्त्रमपि त्वां न पश्यति। स्थिरो भव। मा च ते वयस्यसम्पर्काद् विश्वासोऽभूत्। एष तमिषुं संदधे–

यो हनिष्यति वध्यं, त्वां रक्ष्यं रक्षिष्यति द्विजम्।
हंसो हि क्षीरमादत्ते तन्मिश्रा वर्जयत्यपः ॥६-३४॥

(इति शस्त्रं संधत्ते)
(ततः प्रविशति मातलिर्विदूषकश्च)

मातलिः–आयुष्यमन्

कृताः शरव्यं हरिणा तवासुराः
शरासनं तेषु विकृष्यतामिदम्।
प्रसादसौम्यानि सतां सुहृज्जने
पतन्ति चक्षूंषि न दारुणाः शराः ॥६-३५॥

राजा–(ससंभ्रममस्त्रमुपसंहरन्) अये, कथं मातलिः। स्वागतं देवराजसारथे।

विदूषकः–भो, मणं म्हि इमिणा अहं पसुमारणेण मारिदुं ण पारिदो। भवं उण इमं साअदेण अहिणन्ददि। (भोः मनाक् अस्मि अनेन अहं पशुमारणेन मारयितुं न पारितः। भवान् पुनः इमं स्वागतेन अभिनन्दति।)

मातलिः–(सस्मितम्) आयुष्मन्, श्रूयतां यदर्थमस्मि हरिणा त्वत्सकाशं प्रेषितः।

राजा–अवहितोऽस्मि।

मातलिः–अस्ति कालनेमिप्रसूतो दुर्जयो नाम दानवगणः।

राजा–श्रुतपूर्वो मया नारदात्।

मातलिः–

सख्युस्ते स किल शतक्रतोरवध्य-
स्तस्य त्वं रणशिरसि स्मृतो निहन्ता।

---

कौणपाः राक्षसाः। मृत्यावयं न भवसीति नाट्योक्तौ त्रिलोचनमिश्राः। सोपानमारोहणम्। परित्राहि। अहं भवन्तं प्रेक्षे। त्वं मां न प्रेक्षसे। तस्मान्मार्जारगृहीत इवोन्दुरुर्निराशोऽस्मि जीविते।। यः०।। (6-34) ।। शरः। अपो जलानि। हंसस्वभावोऽयम्।। कृतेति०।। (6-35)।। शरव्यं लक्ष्यम्। हरिणा इन्द्रेण। शरव्या इति शङ्करधृतः पाठः।। भो मनागस्मि एतेन पशुमारणेन मारितुं न पारितः। भवान् पुनरिमं स्वागतेनाभिनन्दति। मनागल्पेन।। सख्युरिति०।। (6-36) ।। अपाकरोति व्यसनयति। प्रतिवस्तूपमा।।