अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

अभिज्ञानशकुन्तलम् सप्तमोऽङ्कः 233

मारीचः-वत्से,

आखण्डलसमो भर्ता जयन्तप्रतिमः सुतः।
आशीरन्या न ते योज्या पौलोमीमङ्गला भव॥7-28॥

अदितिः-जाद, भत्तुणो बहुमदा होहि। अअं च दीहाऊ उहअपक्खं अलंकरेदु। ता एध उपविसध। (जात, भर्तुः बहुमता भव। अयं च दीर्घायुः उभयपक्षं अलङ्करोतु। तत् एत उपविशत।)

(सर्वे उपविशन्ति)

मारीचः-एकैकं निर्दिशन्।

दिष्ट्या शकुन्तला साध्वी सदपत्यमिदं भवान्।
श्रद्धा वित्तं विधिश्चेति त्रितयं तत्समागतम्॥7-29॥

राजा-भगवन्, प्रागभिप्रेतसिद्धिः पश्चाद्दर्शनमित्यपूर्वः खलु वोऽनुग्रहः। पश्यतु भगवान्।

उदेति पूर्वं कुसुमं ततः फलं
घनोदयः प्राक्तदनन्तरं पयः।
निमित्तनैमित्तिकयोरयं विधि-
स्तव प्रसादस्य पुरस्तु सम्पदः॥7-30॥

मातलिः-आयुष्मन्, एवं विश्वगुरवः प्रसीदन्ति।

राजा-भगवन्, इमामाज्ञाकरीं वो गान्धर्वेण विधिनोपयम्य कस्य चित्कालस्य बन्धुभि-
रानीतां स्मृतिशैथिल्यात्प्रत्यादिशन्नपराद्धोऽस्मि तत्रभवतो युष्मद्गोत्रस्य कण्वस्य।
पश्चादेनामङ्गुलीयकदर्शनादूढपूर्वामवगतोऽस्मि। तच्चित्रमिव मे प्रतिभाति।

यथा गजे साधुसमक्षरूपे
कस्मिन्नपि क्रामति संशयः स्यात्।
पदानि दृष्ट्वाथ भवेत्प्रतीति-
स्तथाविधो मे मनसो विकारः॥7-31॥

---

अङ्ग०॥ (7-28) पौलोमीति अविधवा भवेत्यर्थः। शङ्करस्तु भर्ता इन्द्रतुल्यो भवतु, जयन्ततुल्यश्च पुत्रो भवत्वित्याह। आशीर्नाम नाट्यालङ्कारोऽयम्। जात, भर्तुर्बहुमता भव। अयञ्च ते दीर्घायुरुभयपक्षेऽलङ्करोतु। तदत्रोपविशतु।। दिष्ट्या०।। (7-29) दिष्ट्या आनन्दे श्रद्धा प्रसिद्धा वेदबोधिताचरणं विधिः।

उदेति०।। (7-30) प्रियोक्ति नाम नाट्यलक्षणमिदम्। तदुक्तं स्यात् संप्रीणयितुम् पूज्यं(?) प्रियोक्तिर्हर्षभाषणमिति। कस्यचित् कस्मिंश्चिदित्यर्थः। षष्ठी सप्तम्यो(म्य)भावात्।

यथा०।। (7-31) साधु आबाधितं समक्षं विद्यमानं रूपं यस्य। पदानि पदचिह्नानि।