अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

234 चन्द्रशेखरचक्रवर्तिकृतसन्दर्भदीपिकया समलङ्कृतम्

मारीचः-वत्स, अलमात्मापराधशङ्कया। संमोहोऽपि त्वय्युपपन्न एव। श्रूयताम्।

राजा-अवहितोऽस्मि।

मारीचः-यदैवाप्सरस्तीर्थावतरणात्प्रत्याख्यानविक्लवां शकुन्तलामादाय दाक्षायणीमुपगता मेनका तदैव ध्यानादवगतवृत्तान्तोऽस्मि दुर्वाससः शापादियं तपस्विनी सहधर्मचारिणा प्रत्यादिष्टेति। स चाङ्गुलीयकदर्शनावसानः शापः।

राजा-(सोच्छ्वासमात्मगतम्) एष वचनीयान्मुक्तोऽस्मि।

शकुन्तला-(स्वगतम्) दिट्ठिआ। अकामपच्चादेसी अज्जउत्तो। ण उण सच्चं मं सुमरेदि। अथवा ण सुदो भवे अअं सुण्णहिअआए मए सावो, जदो सहीहिं अच्चादरेण संदिट्ठं भत्तुणो अङ्गुलीअअं दंसेसि त्ति। (दिष्ट्या। अकामप्रत्यादेशी आर्यपुत्रः। न पुनः सत्यं मां स्मरति। अथवा न श्रुतः भवेत् अयं शून्यहृदयया मया शापः, यतः सखीभिः अत्यादरेण संदिष्टं भर्तुः अङ्गुलीयकं दर्शयसि इति।)

मारीचः-वत्से, विदिताथार्सि। तदिदानीं सहधर्मचारिणं प्रति न त्वया मन्युः करणीयः। पश्य-

शापादसि प्रतिहता स्मृतिलोपरूक्षे
भर्त्तर्यपेततमसि प्रभुता तवैव।
छाया न मूर्च्छति मलोपहतप्रसादे
शुद्धे तु दर्पणतले सुलभावकाशा॥ 7-32॥

राजा-यथाह भगवान्।

मारीचः-वत्स, कच्चिदभिनन्दितस्त्वया विधिवदस्माभिरनुष्ठितजातकमादिक्रियः पुत्र एष शाकुन्तलेयः।

राजा-भगवन्, अत्र खलु मे वंशप्रतिष्ठा।

मारीचः-तथा शौर्यस्वभावेन चक्रवर्तिनमेनमवगच्छतु भवान्। पश्य-

रथेनानुद्धातस्तिमितगतिनोत्तीर्णजलधि :
पुरा सप्तद्वीपां अवति वसुधामप्रतिरथः।

---

दिष्ट्या अकामप्रत्यादेशी आर्यपुत्रः। न पुनः सत्यं मां स्मरति। अथवा न श्रुतो भवेदयं शून्यहृदयया शापः। लकारश्त्रकारौ। यतः सखीभिरत्यादरेण सन्दिष्टं भर्तुरङ्गुलीयकं दर्शयिष्यसीति। शापा० ।। (7-32) रूक्षे कलुषे अत्र हेतुः शापादिति। तमोऽज्ञानं मूर्च्छति स्फुरति।

रथेन० ।। (7-33) सप्तद्वीपां सप्तद्वीपवतीं पुरा अवति पालयिष्यति भविष्यति ल(लृ)ट्। अनया पितृदुहितुर्मनोरथसम्पत्त्या कण्वोऽपि तावद्विज्ञातार्थः क्रियताम्। मेनका पुनरत्र मां परिचरन्ती सुसपिहितेन। मम मनोरथो व्याहतो भवत्या विहायसा आकाशेन।