भारतकोश
अध्यात्म रामायण

अध्यात्म रामायण

Adhyatma Ramayana

महर्षि वेदव्यास (टीकाकार: मुनीलाल) द्वारा

DevanagariHindipublished423 पृष्ठ

पृष्ठ 247, कुल 423 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 247
२२०अध्यात्मरामायण[ सर्ग ४
बद्ध्वाऽऽनेष्ये द्रुतं तात वानरं ब्रह्मपाशतः ।<br>इत्युक्त्वा रथमारुह्य राक्षसैर्बहुभिर्वृतः ॥९२॥<br>जगाम वायुपुत्रस्य समीपं वीरविक्रमः ।<br>ततोऽतिगर्जितं श्रुत्वा स्तम्भमुद्यम्य वीर्यवान् ॥९३॥<br>उत्पपात नभोदेशं गरुत्मानिव मारुतिः ।<br>ततो भ्रमन्तं नभसि हनूमन्तं शिलीमुखैः ॥९४॥<br>विद्ध्वा तस्य शिरोभागमिषुभिश्चाष्टभिः पुनः ।<br>हृदयं पादयुगलं पद्भिरेकेन वालधिम् ॥९५॥<br>भेदयित्वा ततो घोरं सिंहनादमथाकरोत् ।<br>ततोऽतिहर्षाद्धनुमांस्तम्भमुद्यम्य वीर्यवान् ॥९६॥<br>जघान सारथिं सार्धं रथं चाचूर्णयत्क्षणात् ।<br>ततोऽन्यं रथमादाय मेघनादो महाबलः ॥९७॥<br>शीघ्रं ब्रह्मास्त्रमादाय बद्ध्वा वानरपुङ्गवम् ।<br>निनाय निकटं राज्ञो रावणस्य महाबलः ॥९८॥वानरको शीघ्र ही ब्रह्मपाशमें बाँधकर लिये आता हूँ।”<br>ऐसा कह वह महापराक्रमी वीर रथपर चढ़ा और<br>बहुत-से राक्षसोंके साथ पवनपुत्र हनुमान्‌के पास पहुँचा।<br>तब, वीर्यवान् हनुमान्‌जी भयङ्कर सिंहनाद सुन हाथमें<br>स्तम्भ लिये गरुड़के समान आकाशमें उड़ गये।<br>उन्हें आकाशमें उड़ते देख इन्द्रजित्‌ने आठ<br>बाणोंसे उनके शिरको बींधा, फिर छः बाणोंसे<br>उनके हृदय और दोनों चरणोंको तथा एकसे उनकी<br>पूँछको बींधकर वह घोर सिंहनाद करने लगा। तब महा-<br>बलवान् हनुमान्‌जीने भी अति प्रसन्नतासे स्तम्भ उठाकर<br>एक क्षणमें ही उसके सारथीको मार डाला और घोड़ोंके<br>सहित उसके रथको चूर्ण कर दिया। तब महाबली<br>मेघनाद (इन्द्रजित्) ने दूसरे रथपर चढ़कर तुरन्त<br>ही वानरश्रेष्ठ हनुमान्‌जीको ब्रह्मपाशसे बाँध लिया और<br>उन्हें राक्षसराज रावणके पास ले गया ॥९२-९८॥
यस्य नाम सततं जपन्ति ये-<br>  ऽज्ञानकर्मकृतबन्धनं क्षणात् ।<br>सद्य एव परिमुच्य तत्पदं<br>  यान्ति कोटिरविभासुरं शिवम् ॥९९॥<br>तस्यैव रामस्य पदाम्बुजं सदा<br>  हृत्पद्ममध्ये सुनिधाय मारुतिः ।<br>सदैव निर्मुक्तसमस्तबन्धनः<br>  किं तस्य पाशैरितरैश्च बन्धनैः ॥१००॥जिनके नामका निरन्तर जप करनेवाले भक्तजन<br>एक क्षणमें ही अज्ञानकृत बन्धनको काटकर करोड़ों<br>सूर्योंके समान प्रकाशमान उनके परम कल्याणमय<br>पदको तत्काल प्राप्त कर लेते हैं, उन्हीं भगवान् रामके<br>चरणकमलोंको सदा अपने हृदयकमलमें धारण करनेसे<br>हनुमान्‌जी सदा ही समस्त बन्धनोंसे छूटे हुए हैं।<br>उनका ब्रह्मपाश अथवा और किसी बन्धनसे क्या<br>हो सकता है ? ॥९९-१००॥
<div align="center">

इति श्रीमदध्यात्मरामायणे उमामहेश्वरसंवादे
सुन्दरकाण्डे तृतीयः सर्गः ॥ ३ ॥


चतुर्थ सर्ग

हनुमान् और रावणका संवाद तथा लङ्कादहन ।

</div>
श्रीमहादेव उवाच<br>यान्तं कपीन्द्रं धृतपाशबन्धनं<br>  विलोकयन्तं नगरं बिभीतवत् ।<br>अताडयन्मुष्टितलैः सुकोपन्नाः<br>  पौराः समन्तादनुयान्त ईक्षितुम् ॥ १ ॥श्रीमहादेवजी बोले—हे पार्वति ! ब्रह्मपाशसे बँधे<br>हुए श्रीहनुमान्‌जी जब डरे हुएके समान नगर देखते जा<br>रहे थे, उस समय उन्हें देखनेके लिये इधर-उधरसे<br>इकट्ठे हुए पुरवासी उनके पीछे-पीछे चलते हुए<br>उन्हें क्रोधपूर्वक घूँसोंसे मारने लगे ॥ १ ॥ ब्रह्माजीके
अध्यात्म रामायण · पृष्ठ 247, कुल 423 में से · BharatKosha