अणुभाष्य (महाप्रभु वल्लभाचार्य - शुद्धाद्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य प्रकाश टीका सहित)
Anubhashya on Brahma Sutras by Mahaprabhu Vallabhacharya with Commentary
महाप्रभु वल्लभाचार्य (टीकाकार: गोस्वामी पुरुषोत्तम जी महाराज) द्वारा
पृष्ठ 1130, कुल 2600 में से
संदर्भ में पढ़ेंHere is the line-by-line transcription of the Sanskrit text from the provided image:
भाष्यप्रकाश-रश्मि-परिवृंहितम् । १८१ वक्ष्यति च, श्रुतेस्तु शब्दमूलत्वादिति । अन्यानि च युक्तिदूषणानि परि- हरिष्यति । तस्माद् ब्रह्मपरिणामलक्षणं कार्यमिति जगत्समवायिकारणत्वं ब्रह्मण एवेति सिद्धम् ॥ २६ ॥ योनिश्च हि गीयते ॥ २७ ॥ चेतनेषु किंचिदाशङ्क्य परिहरति । नन्वस्तु जडानां ब्रह्मैककारणत्वम् । चेत- नेषु तु योनिबीजयोः समवायित्वदर्शनात् पुरुषत्वाद् भगवतो योनिरूपा प्रकृतिः समवायिकारणं भवतु । शुक्रशोणितसमवेतत्वाच्छरीरस्येत्याशङ्क्य परिहरति भाष्यप्रकाशः । व्याहतत्वङ्कमिति नायं दोष इत्यर्थः । नन्वयमेव सूत्रकाराशय इत्यत्र किं गमकमत आहः वक्ष्यतीत्यादि । स्फुटमन्यत् ॥ २६ ॥ योनिश्च हि गीयते ॥ २७ ॥ अत्रापि सर्वं निगदव्याख्यातम् । रश्मिः । शास्त्रतय्यावसितमिति । अदुष्टत्वमिति ग्राह्यत्वेऽपि जन्यया हानिजनकत्वाच्च गृह्णीयुः । अयमिति अन्यथाभावरूपविकाररूपो दोषः । स्फुटमिति । अग्रे इति द्वितीयाध्याये । ब्रह्मपरिणामो लक्ष्यते ज्ञायते अनेन इति करणे ल्युट् । कार्यं मनसाप्याकलयितुमशक्यरचनम् । सिद्धमिति सूत्रान्तरान्तेऽ- श्रुसत्त्रान्नोक्तम् । जडविचारसंपूर्णता द्योतयति । एवं स्फुटमित्यर्थः । शंकरभाष्ये तु विकृतत्वापत्तिधिया परिणामादिति पृथक् सूत्रमङ्गीकृतं तस्यैषोऽर्थः । इतश्च प्रकृतिर्ब्रह्म यत्कारणं ब्रह्मण एव विकारा- त्मना परिणामः सामानाधिकरण्येनाम्नायते सच्च त्यच्चाभवन्निरुक्तं चानिरुक्तं चेत्यादिना ततु विकारल प्ररहितत्वात् प्रकृतेः स्वरूपत्वसोक्तवान्भिन्नम् । रामानुजाचार्यास्तु सूत्रद्वयमङ्गीकृत्य पूर्वपक्षश- कुर्वन्ति द्वितीयसूत्रेऽन्तर्यामिब्राह्मणं सर्वं लापयन्ति । भाष्यमतमग्रे वक्ष्यन्ति । भास्कराचार्यास्त्वेक- सूत्रमङ्गीकृत्य सूत्रकारः श्रुत्यनुसारी परिणामपक्षं सूत्रायांबभूव अयमेव चान्दोग्ये वाक्यकारवृत्तिका- राभ्यां संप्रदीयतेऽतः समाहित इत्याहुः ॥ २६ ॥ योनिश्च हि गीयते ॥ २७ ॥ रश्मित्वं भाष्यभास्कराव्यवाहितकिरणेषु न तु प्रकाश- व्यवहितप्रकाशे अतो यथाबुद्धि व्याख्यायते समवायित्वमीश्वरे समर्थितं ततु जन्माद्यस्य यत इत्यत्र ततु समन्वयादित्यधिकरणैकवाक्यतया । सूत्रे अस्येति मनसाप्याकलयितुमशक्यरचनस्य प्रपञ्चस्य तस्य समवायित्वमंशांशस्य जडस्य न चैतन्यस्येति चिज्जडसमुदायेऽर्धजरतीयापत्तिः । तथा च चेतनेषु प्रत्यक्षेण शब्दशतैरुक्तमपि समवायित्वं नाद्रियत इति प्रत्यक्षादृष्टबीजयोनिसमवायिकत्वमाशङ्कय कार्ये अर्धजरतीयापत्तिं परिहरतीत्यर्थः । अस्विति । 'बीजं माम्' इति वाक्यात् बीजाद्यन्तरापि जडपि- ण्डादिदृष्टश्रुतोत्पत्तिदर्शनात् लाघवादस्तु । योनिरूपेति जडरूपा प्रकृतिः न स्वविकृतत्वापादिका जडरूपा युक्तं चैतत् । संयुक्तकपालद्वयसमवेतघटवत् संयुक्तशुक्रशोणितसमवेतत्वाच्छरी- रस्येत्यर्थः । तथा च श्रुतिः 'शुक्रशोणितसंयोगादावर्तते गर्भ इति' गर्भोपनिषदि योनिपदशक्ति- र्ब्रह्मणि न प्रकृतौ तदाहुः योनिश्च ब्रह्मेवेति । प्रस्थानरत्नाकरे बहुष्वप्युत्पत्या ब्रह्मप्रतिपादकानां शक्ति- संकोचकल्पनेऽन्यानन्य प्रवृत्तिकल्पनात् । छन्दोवत्सूत्राणि भवन्तीति न समुदायशक्तिरूपा रूढिः। वेदान्तत्वेन योनिपदे योगमात्रग्रहेणेः । नन्वव्यवधानेनोत्पत्तिहारत्वं च प्रकृतित्वं तद्विद्या योनिः १२४ प्र० पृ० २० 1033