अणुभाष्य (महाप्रभु वल्लभाचार्य - शुद्धाद्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य प्रकाश टीका सहित)
Anubhashya on Brahma Sutras by Mahaprabhu Vallabhacharya with Commentary
महाप्रभु वल्लभाचार्य (टीकाकार: गोस्वामी पुरुषोत्तम जी महाराज) द्वारा
पृष्ठ 2329, कुल 2600 में से
संदर्भ में पढ़ेंHere is the accurate transcription of the provided page into Unicode Devanagari text, with line markers:
भाष्यप्रकाश-रश्मि-परिवृंहितम्। ७३ समाना चासृत्युपक्रमादमृतत्वं चानुपोष्य ॥ ७ ॥ (४-२-३.) मर्यादापुष्टयोर्न कदाचिदन्यथाभाव इति यदुक्तम्, तत्र हेत्वपेक्षायां वस्तु- स्वरूपमेव तथेति बोधयितुमाह समानेत्यादि। अत्राक्रमाशयः। साधनक्रमेण मोचनेच्छा हि मर्यादामार्गीया मर्यादा, विहितसाधनं विनैव मोचनेच्छा पुष्टिमार्गमर्यादा। तथा सति सदैवकरूपत्वं तयोर्युक्तमिति। एतदेवाह। सृत्तिः संसृतिः। जीवानां स्वस्मात् पृथक्कृतानामविद्यया अहन्ताममतास्पदीकरणम्। तदुपक्रम आरम्भस्तं मर्यादीकृत्य मुक्तिपर्यन्तमुक्त- रूपा मर्यादा समाना सदैकरूपा, मध्ये नान्यथा भवतीत्यर्थः। एवमेव अनु- पोष्य, व्रतमकृत्वा, अमृतत्वमपि पुष्टिमार्गे समानमित्यर्थः। अत्रोपघोषणपद- मशेषमुक्तिसाधनोपलक्षकम् ॥ ७ ॥ भाष्यप्रकाशः। समाना चासृत्युपक्रमादमृतत्वं चानुपोष्य ॥ ७ ॥ एवमधिकरणद्वयेन पुष्टि- मर्यादाख्ययोः क्रमेण वागादिलयं व्युत्पाद्य पुष्टिमर्यादास्थयोः कुत एवं विशेष इत्याकाङ्क्षायां मार्गस्वरूपविशेषादेव विशेष इति वक्तुम्, इत आरभ्य नवभिः सूत्रैरुपोद्घातेन तत्तदह्यर्थे तास्ता आशङ्का निवारयतीत्याशयेन काश्चिदाशङ्काममुवदन्तः सूत्रमवतारयन्ति मर्यादे- त्यादि। व्याकुर्वन्ति साधनेत्यादि। अविद्यया अहन्ताममतास्पदीकरणमिति। 'विद्ययाऽविद्यये'तिश्लोकोक्त्या स्वीयया मूलशक्त्या अहम्ममेत्यसद्ग्राह्यात्मकजीवाविद्याश्रय- त्वसम्पादनम्। मुक्तिपर्यन्तमिति। इदमृत्तरावधिककथनमार्धिकं ज्ञेयम्। संसारस्य तदधीन- त्वादिति। मध्ये नान्यथा भवतीति। 'एष उ वे'ति श्रुत्युक्ताया इच्छाया इव रश्मिः। समाना चासृत्युपक्रमादमृतत्वं चानुपोष्य ॥ ७ ॥ साधनेत्यादीति। मर्यादेति ज्ञानभक्तिमर्यादा। एतदेवाहास्सृतिरिति भाष्यपाठः। आस्रुतिरित्स्य संसृतिरिति विवरणम्। विद्ययेति। इदं दशमस्कन्धेऽक्रूरदर्शनेस्ति। 'विद्ययाऽविद्यया शक्त्या मायया च निषेवित'मिति। एतत्कथनं भक्तिमार्गे भक्तिसाधननाश्यसंसृतेरभावादत्यन्तानुग्रहे तेनैव तदभावाच्चायुक्तं संसृतिकथनं मत्वोक्तम्। तदुक्तं 'कृत्वाऽतरन्वत्सपदं स्म यत्प्लवा' इत्यस्य सुबोधिन्याम्। एवं च पुष्टिमार्गेत्यन्तानुग्रह- नाश्यत्वेनाहन्ताममते तयोरास्पदीकरणम्। मर्यादामार्गे साधननाश्यत्वेन ते तयोरास्पदीकरणम्। ज्ञानमार्गे ज्ञाननाश्यत्वेन ते तयोरास्पदीकरणं बोध्यम्। विद्ययाऽविद्ययेति वाक्यात्। भाष्ये। मुक्तीति। सद्योमुक्तिक्रममुक्तिपर्यन्तम्। उक्तरूपेति। अहन्ताममतास्पदीकरणं ज्ञानेन न सम्भवति तथापि अन्तराभूतग्रामसूत्रादिवाऽर्थभेददाने भवतीति भक्तिमार्गेऽहन्ताममतास्पदीकरणारम्भे तया उक्ता श्रवणादिसरणिरूपा मर्यादा सा समाना। ज्ञानभक्तिभ्यामविद्योपमर्देपि भक्तिज्ञानरूपविद्यया अविद्ययो- पमर्दार्दहन्ताममतास्पदीकरणं ज्ञानमार्गीयश्रवणादिसरणिरूपा मर्यादा, सा समाना। 'यथा यथात्मा परिमृज्यतेऽसौ मत्पुण्यगाथाश्रवणाभिधाने'रित्यत्र ज्ञानाङ्गमक्त्युक्तेः। ज्ञानमार्गीयश्रवणादिभिः सूक्ष्म- वस्तुदर्शनम्। भक्तिमार्गीयश्रवणादिभिः प्रेमेति विवेकः। 'तथा तथा पश्यति वस्तुसूक्ष्म'मित्युत्तरार्धात्, १० म० सू० २० 2191