अणुभाष्य (महाप्रभु वल्लभाचार्य - शुद्धाद्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य प्रकाश टीका सहित)

यहाँ पृष्ठ की देवनागरी में पंक्ति-दर-पंक्ति लिप्यंतरण प्रस्तुत है:

७०४ श्रीमद्ब्रह्मसूत्राणुभाष्यम् । [अ० १ पा० ३ अ० ८ सू० २६ रश्मिः। इतावन्तः पदार्था उच्यन्ते । मन स्तम्भे चुरादिरा. सेट्. एतस्य मानुरिति रूपं भवति इत्यनिदितो धातुः सः । गन्धर्वपदेन गन्ध अर्हने अर्ह गतिवाचनयोः भ्वा-प-से अर्ह हिंसायाम् वा । चुरा-आ-से गतिवाचनहिंसार्थका गलादयस्तथोपि । अर्थनिर्देशकाः प्रायेण भावप्रत्ययान्ताः तथा च मनुष्यान् गला याचकान्वर्हन्ति गच्छन्ति मनुष्याणां हिंसकान् । अर्ह हिंसायां हिंसन्ति अर्ह हिंसायां ते मनुष्यगन्धर्वाः एतावन्तः पदार्था उच्यन्ते तेषामानन्दपदार्थः आ-नि-प्रजनादिकर्तृ आसु च नन्दः 'नन्दिग्रहिपचादिभ्यो ल्युणिन्यचः' इति न ल्युः छन्दसि विकल्पात् । वर्णलोपो वा भावे षन् । ट्ट नदि समृद्धौ भ्वा-प-से-षम वैक्लव्ये भ्वा-प-से-किप् ऋद् वृद्धौ दिवादि-प-से-वृद्ध वृद्धौ भ्वा-भा-सेट् यदि च षष मासे चु-प-से-तदा भास दीप्तौ दीप दीप्तौ इति ज्ञेयम् । श्रोत्रियामो निष्काम आप्तकाम आत्मकामो भवतीति शारीरकब्राह्मणे आनन्दप्रस्तावे आत्मकामातिरिक्तस्यानुपयोगात् । प्रजापतेर्धर्ममार्गेण मोक्षाधिकारिण आनन्दस्य वक्ष्यमाणत्वात् । ज्ञानानबोध्यान्यतराभयस्य पूरकाः पुत्रादीनां गत्वा याचकानां ज्ञानानबोध्यान्यतराभयस्य हिंसकानां चाकामतस्य शुश्रूषाश्र श्रोत्रियस्य चाकामतस्येति श्रुतेः । एवं देवगन्धर्वपदार्थे देव इति दिवु क्रीडाविजिगीषाव्यवहारद्युतिस्तुति- मोदमदस्वप्नकान्तिगतिषु दि. प. से. तस्य न रूपं फलाध्याये प्रत्यक्षोपदेशादिति सूत्रभाष्येण नित्य- लीलास्वरूपरत्वात् । नापि देवृ देवने तस्य भ्वा-आ-सेटः आत्माश्रयापत्तेः । नापि देवि देवने तस्य भ्वादेरात्मनेपदिनः सेटः इदित्त्वानुमः प्रसङ्गात् । नापि दिवि प्रीणने तस्य भ्वादेः प-सेटः नुम्प्रसङ्गात् नापि दिव पीडायां तस्य चुरादेरात्मनेपदिनः सेटः आनन्दप्रस्तावात् । दिव परिकूजने चुरादिरात्मनेपदी तस्य रूपं देवयति । परिकूजिति पचादिषु पाठात् अच् नन्दिग्रहीति सूत्रेण, देवाः । परि पृ पालनपूरणयोः सर्वधातुभ्य इन् । कूज शब्दे भ्वा-प-से-भावे स्युट् परिकूजन इत्यत्र करणाधिकरणयोश्चेति सूत्रेण 'नपुंसके भावे क्तः' इति सूत्रेण वा परिकूजनं गीतायाम् । 'देवान् भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः । परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ' ॥ इति । गन्धर्वपदार्थः समानः । अत्र देवाश्च गन्धर्वाश्चेति द्वन्द्वः बृहदारण्यके देवलोकगन्धर्वलोकयोः पृथगुपादानात् । तथा च देवा अत्र पूरकस्य पर्यर्थस्य । आ आतारः । नि-प्रजनादिकर्तारः । अत्र प्र-पूरकाः प्रादुर्भावार्थस्य जनेरर्थः प्र-पूरकाणामपत्यादीनाम् । आ स्मरणे आसूनां कुब्जिप्तानां प्रजनादिकर्तॄनाम् । अत्र आत्मनः पूरकानां मातापित्रादीनां च पूरकानामिति प्रत्ययार्थः । वन गतौ वाँ-तु-प-से-अनवलम्भिया तदैवः प्रत्युत्थः आत्मनः । प्रपूरकाणां गन्तॄणां पङ्गूनां सेवकानां कान्ता- स्रयाणाम् । असनस्य प्रेरणस्य प्रपूरकाय ईरणं क्षेपः पूरकस्य प्रेरणं तस्य कर्तॄणाम् । अहादेरात्मनेपदिनः सेट् इर गतिकम्पनयोरित्यस्य न रूपं गतेरफलात् आसादनं वा भ्यासौ नि-प्रजनादिकर्तॄणाम् आसूनां च षद् विशरणगत्यवसादनेषु भ्वा-प-अं-भगवत्सेवायामप्येतेषां कर्तॄणाम् । षड् निपादे तु-प-अनिद् अभावे विकारसार्थोधिकः । प्रकृतमुच्यते एतेषां कान्तिरिच्छा तस्याः कर्तारः असनं तस्य कर्तारः आसादनं वा-नि-प्रजनादिकर्तारः आतारस्य सादनं नि-प्रजनादिकर्तारः करणा हिंसितारः सेवाप्रतिकूलकामक्रोधादीनामपि । गन्तारः सेवायामपि । अत्र रक्षणार्थं रक्षणं भगवतोनि । मक्षितानां रक्षितांर्वापि भगवति रक्षणाईचर्मप्राकव्यस्य टिप्पण्यां वक्ष्यमाणत्वात् । आदित्यादिषु गतिकान्तौ स्मृते । प्रीतिः सेवापयोगिपुत्रादिभर्तरि । तुष्टिरात्मनोपि षष्ठाध्यावटिप्पण्याः अवगमः संवादानां 704