भारतकोश
अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित)

अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित)

Aparokshanubhuti with Dipika & Hindi Commentary

आदि शङ्कराचार्य द्वारा

स्रोत: खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · 1940 (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished109 पृष्ठ

पृष्ठ 24, कुल 109 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 24

( १८ ) अपरोक्षानुभूतिः । सदव्ययः संश्चासावव्ययश्चविनाशापक्षयोपलक्षितसर्व- विकारशून्य इत्यर्थः यस्मादेवंभूतोऽहं तत्तस्मादहमहं- प्रत्ययवेद्यस्तत्सत्यज्ञानादिलक्षणं ब्रह्म अत्र संदेहो नास्तीत्यर्थः सोयमीदृशो विचारइति ॥ १६ ॥ भा. टी. अहम् शब्द करके प्रतिपाद्य अर्थात् आत्मा अद्वितीय अतिसूक्ष्म जाननेवाला सर्वसाक्षी नित्य और अविनाशी ब्रह्म है इसमें कोई सन्देह नहीं है इस प्रकार जो तत्त्व निर्णय है सो विचार कहावे है ॥ १६ ॥ आत्मा विनिष्कलो ह्येको देहो बहु भिरावृतः ॥ तयोरैक्यं प्रपश्यन्ति किमज्ञानमतः परम् ॥ १७ ॥ सं. टी. एतदेव जीवब्रह्मैक्यज्ञानप्रदर्शनेन द्रढयति आत्मेत्यादिपंचभिः यतोऽप्रत्ययवेद्य आत्मा अतीत संततभावेन जाग्रदादिसर्वावस्थास्वनुवर्तत इत्यत्माः अवस्थात्रयभावाभावसाक्षित्वेन सत्यज्ञानादिस्वरूप इत्यर्थः स त्वंपदलक्ष्यार्थोपि तत्पदलक्ष्यार्थ एव विनि- ष्कलो विशेषण निर्गतकलो निरवयवइत्यर्थः अन्यथा सावयवत्वे घटादिवद्विनाशित्वापत्तिरिति भावः अत्रहेतुः एकः हीति “एकमेवाद्वितीयम्” इत्यादि श्रुतिप्रसिद्धिं द्योतयति ननु तथा लिंगदेहोप्यस्तीति चेन्नेत्याह देह इति देहो लिंगदेहः सूक्ष्मशरीरमिति यावत् सबहुभिः

अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित) · पृष्ठ 24, कुल 109 में से · BharatKosha