अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित)
Aparokshanubhuti with Dipika & Hindi Commentary
आदि शङ्कराचार्य द्वारा
स्रोत: खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · 1940 (उद्गम)
पृष्ठ 90, कुल 109 में से
संदर्भ में पढ़ें( ८४ ) अपरोक्षानुभूतिः । सं. टी. अथ प्राणायामं लक्षयति चित्तादीति मनो- धीनत्वात्प्राणस्य मनोनिरोधेनैव प्राणनिरोधः नतु- प्राणनिरोधेनैव पातंजलाभिमतेन मनोनिरोधस्तदधीन- त्वाभावादिति फलितार्थः ॥ ११८ ॥ भा. टी. चित्तको आदिले सब प्रकारके पदार्थोंमें जो ब्रह्म भावना कर सब प्रकारकी इन्द्रियोंकी वृत्तियोंका जो रोकनाहै सो प्राणायाम कहावे है ॥ ११८ ॥ निषेधनं प्रपंचस्य रेचकाख्यः समीर- णः ॥ ब्रह्मैवास्मीति यावृत्तिः पूरकोवा- युरीरितः ॥ ११९ ॥ सं. टी. अमुं प्राणायामं स्वाभिमतेन रेचकादिवि- भागत्रयेण लक्षयति सार्द्धेननिषेधनमितिस्पष्टम् ११९॥ भा. टी. प्रपञ्चका निषेध अर्थात् मिथ्यात्वको रेचकनाम प्राणायाम कहे हैं एक ब्रह्मही सर्व रूपहै ऐसी जो वृत्तिहै सो पूरकनाम प्राणायाम कहावै है ॥ ११९ ॥ ततस्तद्वृत्तिनैश्चल्यं कुंभकः प्राणसं- यमः ॥ अयंचापिप्रबुद्धानामज्ञानांघ्रा- णपीडनम् ॥ १२० ॥ सं. टी. तत इति अनात्मोपेक्षाऽऽत्मानुसंधानतद्दा- र्ढ्यानि रेचकादिशब्दवाच्यानीति भावार्थः । नन्वयं त्रिविधोपि प्राणायामो न कुत्रापि श्रुत इत्यपेक्षायामा-