आपस्तम्ब धर्मसूत्र (महर्षि आपस्तम्ब - हरदत्त टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

गृहस्थधर्माः ] उज्ज्वलोपेते प्रथमः प्रश्नः । १९३ भूमिरुपवेशनयोग्या । उदकं पादप्रक्षालनादियोग्यम् । तृणानि शयना- सनयोग्यानि । कल्याणी वाक् स्वागतमायुष्मन्ते, इहाऽऽस्यतामित्यादिका । एतानि भूम्यादीनि । सतोऽगारे सतस्सत्पुरुषस्य निर्धनस्याऽपि गृहे कदाचिदपि न क्षीयन्ते । वैशब्दः प्रसिद्धौ । अत एव तैरुपचारः कर्तव्यः । इतिशब्द- प्रयोगादेवं धर्मज्ञा उपदिशन्तीति ॥ १४ ॥ एवंवृत्तावनन्तलोकौ भवतः ॥ १५ ॥ यौ गृहमेधिनौ विवाहादारभ्य आन्तादेवंवृत्तौ भवतः तयोरनन्ता लोका भवन्ति । ज्योतिष्टोमादिभ्योऽपि कतिपयदिनसाध्येभ्यो दुष्करमेतदा- न्ताद्व्रतम् ॥ १५ ॥ ब्राह्मणायाऽनधीयानायाऽऽसनमुदकमन्नमिति देयं न प्रत्युत्तिष्ठेत् ॥ १६ ॥ यद्यनधीयानो ब्राह्मणोऽतिथिधर्मेणाऽऽगच्छेत् तदा तस्मै आसनादिकं देयम् । प्रत्युत्थानं तु न कर्तव्यम् । अस्मादेव ज्ञायते-अधीयाने प्रत्यु- त्थेयमिति ॥ १६ ॥ अभिवादनायैवोत्तिष्ठेदभिवाद्यश्चेत् ॥ १७ ॥ यदि पुनरसौ अनधीयानोऽपि 'दशवर्षं पौरसख्यं' (१. १४. १२.) मित्यादिना ऽभिवाद्यो भवति तदा अभिवादनायैवोत्तिष्ठेत् ॥ १७ ॥ राजन्यवैश्यौ च ॥ १८ ॥ अधीयानावपि राजन्यवैश्यौ न प्रत्युत्तिष्ठेत् ब्राह्मणः । आसनादिकं तु देयमिति ॥ १८ ॥ (१)शूद्रमभ्यागतं कर्मणि नियुञ्ज्यात् ॥ १९ ॥ यदि शूद्रो द्विजाति प्रत्यातिथिरागच्छति तदा तमुदकाहरणादौ कर्मणि नियुञ्ज्यात् नियुञ्जीत ॥ १९ ॥ अथाऽस्मै दद्यात् ॥ २० ॥ अथ तस्मिन् कृते भोजनं दद्यात् ॥ २० ॥ दासा वा राजकुलादाहृत्या ऽतिथिबच्च्छूद्रं पूजयेयुः ॥२१॥ अथवा येऽस्य गृहमेधिनो दासाः ते राजकुलादाहृत्य तं शूद्रमतिथिवत्पूज- १ इदमग्रिम च सूत्रमेकीकृतं घ. पुस्तके । आप० ध० २५