आपस्तम्ब धर्मसूत्र (महर्षि आपस्तम्ब - हरदत्त टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

अथ चतुर्थः पटलः ॥ येन कृतावसथः स्यादतिथिर्न तं प्रत्युत्तिष्ठेत्प्रत्यवरो- हेद्वा पुरस्ताच्चेदभिवादितः ॥ १ ॥ येन गृहस्थेनाऽतिथिः कृतावसथःस्यात् (१)कृतावासः दत्तावा- सः स्यात् । द्वितीयान्तरिक्ष्यानित्यादिवचनात् द्वितीयादिष्वहस्सु त प्रति न प्रत्युत्तिष्ठेत् । नाऽप्यासनात् प्रत्यवरोहेत् । स चेत्तस्मिन्नहनि पूर्वमेवाभिवादित । अनभिवादिते तु अभिवादनार्थं प्रत्युत्तिष्ठेत्, प्रत्यवरोहेच्च ॥ १ ॥ शेषभोज्यतिथीनां स्यात् ॥ २ ॥ 'अतिथीनेवाग्रे भोजये'(२.४.१९.)दित्येव सिद्धे वचनमिदं प्रमादाद्यन्न दत्तमतिथये, तन्न भुञ्जीतेत्येवमर्थम् ॥ २ ॥ न रसान् गृहे भुञ्जीताऽनवशेषमतिथिभ्यः ॥ ३ ॥ आगामिभ्योऽतिथिभ्यो यथा न किञ्चित् गुहेऽवशिष्यते, तथा गव्यादयो रसा न भोज्याः । सद्यस्सम्पादयितुमशक्यत्वाद्रसानाम्॥३॥ नाऽऽत्मार्थमभिरूपमन्नं पाचयेत् ॥ ४ ॥ आत्मानमुद्दिश्याऽभिरूपमन्नं स्वाद्वपूपादि न पाचयेत् ॥ ४ ॥ गोमधुपर्कार्हो वेदाध्यायः ॥ ५ ॥ साङ्गस्य वेदस्याऽध्येता वेदाध्याय । सोऽतिथिर्मधुपर्कमर्हति, गां च दक्षिणाम् ॥ ५ ॥ आचार्य ऋत्विक्स्नातको राजा वा धर्मयुक्तः ॥ ६ ॥ अवेदाध्याया अप्याचार्यादयो गोमधुपर्कार्हाः । अत एव ज्ञायते— एकदेशाध्यायिनावप्यृत्विगाचार्यो भवत इति । धर्मयुक्त इति राज्ञो विशे- षणम् । वाशब्दः समुच्चये ॥ ६ ॥ आचार्यायार्त्विजे श्वशुराय राज्ञ इति परिसंवत्सरा- दुपत्तिष्ठद्भ्यो गौर्मधुपर्कश्च ॥ ७ ॥ एतत् (२)गृह्ये व्याख्यातम् । गौरत्र दक्षिणाऽधिका विधीयते ॥७॥ १. कृतवास दत्तवासः इति क० पु० २. आप. गृ १३ १९