आपस्तम्ब धर्मसूत्र (महर्षि आपस्तम्ब - हरदत्त टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

१४ आपस्तम्बधर्मसूत्रे [(प. १.) कं. २. धीनताऽनुद्यते 'अन्यत्र पतनीयेभ्य' इति विशेषं वक्ष्यामीति। (१)पतनीय इति करणे कृत्यप्रत्ययः। (२)अमुमरातिं ब्राह्मणमित्थं व्यापादयेत्याचार्येण चोदितोऽप्येवमादि न कुर्यादिति ॥ १९ ॥ हितकारी गुरोरप्रतिलोमश्चाचा ॥ २० ॥ आचार्येण प्रयुक्तोऽप्यप्रयुक्तोऽपि तस्मै हितमेव कुर्यात्, वा- चा (३)प्रातिलोम्यमकुर्वन् ॥ २० ॥ अधासनशायी ॥ २१ ॥ शयनं शायः। (४)'कृत्यल्युटो बहुल'मिति बहुलवचनात् घञ्। अधः आसनशायो यस्य सः अधासनशायी। गुरुसन्निधावध आसीत अ धश्शयीतेत्युक्त भवति। अधश्शब्दस्य सवर्णदीर्घश्छान्दसः, अपपाठो वा। तृणेषु प्रस्तरेषु चासनशयने शिष्टाचारसिद्धे ॥ २१ ॥ नानुद्देश्यं भुञ्जीत ॥ २२ ॥ अनुद्देश्यं श्राद्धार्थं देवतार्थं वा उद्दिष्टं न भुञ्जीत ॥ २२ ॥ तथा क्षारलवणमधुमांसानि ॥ २३ ॥ न भुञ्जीतेत्येव। (५)क्षारादीनि गृह्ये गतानि ॥ २३ ॥ अदिवास्वापी ॥ २४ ॥ न दिवा स्वप्यात् ॥ २४ ॥ अगन्धसेवी ॥ २५ ॥ चन्दनादीनि गन्धद्रव्याणि न सेवेत ॥ २५ ॥ मैथुनं न चरेत् ॥ २६ ॥ उपचारक्रिया केली स्पर्शो (६)भूषणवाससाम्। एकशय्यासनं क्रीडा चुम्बनालिङ्गने तथा ॥ इत्यादेस्सर्वस्योपलक्षणं मैथुनग्रहणम् ॥ २६ ॥ १. करणे प्रत्ययः इति क० पु० २. अस्मदरातिं इति ख० पु० ३. प्रातिकूल्य इति ख० पु० ४ पा० सू० ३. ३. ११३ ५. क्षारपदार्थः आप. ध. २ १५. ११ सूत्रे व्याख्यास्यते। ६ भूषणवाससी. इति. क. पु.