आश्वलायन गृह्यसूत्र (अनाविला टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

३०८	आश्वलायनगृह्यसूत्रम्	[चतुर्थोऽध्यायः

अथ दशमः खण्डः ।

अथ शूलगवः ॥ १ ॥
अथशब्दोऽधिकारार्थः । शूलगवो नाम रुद्रयज्ञो वक्ष्यते । शूलाङ्कितो गौः शूलगवः । तद्योगात् कर्मणि वृत्तिः ॥

शरदि वसन्ते वा ॥ २ ॥
एतयोर्ऋत्वोरन्यतरस्मिन् इदं कर्म भवति ॥ २ ॥

आर्द्राया ॥ ३ ॥
‘नक्षत्रे च लुपी’त्यधिकरणे तृतीया । आर्द्रायां कत्र्तव्यम् ॥ ३ ॥

श्रेष्ठं स्वस्य यूथस्य ॥ ४ ॥
सजातानां मध्ये यः श्रेष्ठः तम् । द्वितीयान्तानामभिषिञ्चतीति वक्ष्यमाणेन सम्बन्धः । शूलगव इत्युपसमस्तोऽपि गौः सम्बध्यते विशेष्यत्वेन । पुंलिङ्गनिर्देशाच्च पुंगवस्य ग्रहणम् ॥ ४ ॥

अकुष्ठिपृषत् ॥ ५ ॥
यो वर्णतः पृषद् भवति अकुष्ठी च तम् । सौत्रो लिङ्गव्यत्ययः द्वितीयाया वा लुक् ॥ ५ ॥

कल्माषमित्येके ॥ ६ ॥
एक आचार्याः कल्माषं चित्रवर्णमिच्छन्ति । अपर आहू — पृषन्ति बिन्दवः, यः कुष्ठी पृषद्भिः कल्माषश्च न भवति तम् । यूथश्रेष्ठो (न?) भवतु मा वा भूदिति ॥ ६ ॥

---

१. 'यः न द्वि' ग. ङ. पाठः.
२. 'ति यू' ख. ग. घ., 'तु मा' ख. पाठः.