आश्वलायन गृह्यसूत्र (अनाविला टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

पञ्चमः खण्डः] अनाविलोपे तम् । २७

परिणीय कर्तव्याविति ज्ञापनार्थम् । अन्यथा त्रीणि परिण- यनान्यश्मारोहणान्तानि निरन्तराणि कृत्वा होमा अपि त्र- यो निरन्तराः क्रियेरन् , तथोपदिष्टत्वात् । ततश्च प्रथम एव होमः परिणीय कृतः स्याद् , नेतरौ । अनेन तु प्रतिषेधेन सर्वेषामेव होमानां चतुर्थव्यतिरिक्तानां परिणीय क्रिया ज्ञा- पिता भवति । शूर्पपुटेन शूर्पकोणेन । अभ्यात्ममिति प्राक्- चेष्टानिवृत्त्यर्थम्। मन्त्रानुपदेशादेव सिद्धे तूष्णींवचनं “प्रजा- पतिं मनसा ध्यायात् तूष्णींहोमेषु सर्वत्रे”त्यस्य प्राप्त्यर्थम् । उपदेशक्रमादेव सिद्धे चतुर्थवचनं लाजानां स्विष्टकृन्मा भू- दिति । वधूरेव कर्त्री चतुर्थवचनादेव ॥ १३ ॥

ओप्योप्य हैके लाजान् परिणयन्ति ॥ १४ ॥

एके आचार्या लाजानोप्योप्य हुत्वा हुत्वा परिणयनं कर्तव्यमित्याहुरित्यर्थः । हशब्दोऽभिमतोऽयं पक्ष इति दर्श- नार्थः ॥ १४ ॥

तथोत्तमे आहुती न सन्निपततः ॥ १५ ॥

तथा कर्तव्यम् । अस्मिन् पक्षे उत्तमयोराहुत्योः स- न्निपातो न भवतीत्यर्थः । किमर्थमिदमिह । प्रागुक्तमपरिणी- येति । तदन्यार्थं सदिह दोषमावहति । तृतीयं परिणयनम- कृत्वा चतुर्थो होमः कर्तव्य इति सिद्धं भवति अपरिणीय चतुर्थमिति वचनात् । अस्माद् वचनात् तृतीयं परिणयनं कृत्वा चतुर्थो होमः कर्तव्य इति सिद्धं भवति ॥ १५ ॥

अथास्यै शिखे विमुञ्चति यदि कृते भवतः ॥ १६ ॥

अथशब्दोऽनन्तरार्थः । तेन स्विष्टकृत उत्कर्षः । अस्यै

---

१. 'प्यौ' ग. पाठः. २. 'इ' क. पाठः.