आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

४.] आयुर्वेदप्रकाशः । ८५ पाषाणमृत्तिकादीनां लोहानां च पृथक्पृथक् । अन्येषामप्यसाध्यानां व्योमसत्त्वस्य का कथा ॥ ६० ॥ अथ सत्त्वप्रसङ्गाद्द्रुतयोऽपि लिख्यन्ते; अत्र केचिद्वदन्ति— द्रुतयो नैव जायन्ते शास्त्रे प्रोक्ता अपि ध्रुवम् । विना शम्भोः प्रसादेन न सिध्यन्ति कदाचन ॥ ६१ ॥ इत्येवमस्तु, तथाऽपि शास्त्रारूढत्वात्कदाचिद्भाग्ययोगाच्छ- ङ्करभक्त्या सिध्यन्ति, अतो मयाऽत्र लिख्यन्ते; यथा— अगस्त्यपत्रनिर्या सैर्मर्दितं धान्यकाभ्रकम् । सूरणोदरमध्ये तु निक्षिप्तं लेपितं मृदा ॥ ६२ ॥ गोष्ठभूमौ खनित्वा तु हस्तमात्रे हि पूरितम् । मासान्निष्काशितं तच्च जायते पारदोपमम् ॥ ६३ ॥ इत्यभ्रकद्रुतिः ॥ निजरसबहुपरिभावितसुरदालीचूर्णमात्रवापेन । द्रवति पुनः संस्थानं भजते गगनं न कालेऽपि ॥ ६४ ॥ इत्यभ्रकद्रुतिः ॥ निजरसशतपरिभावितकञ्चुकिकन्दोत्थचूर्णपरिवापात् । द्रुतमास्तेऽभ्रकसत्त्वं तथैव सर्वाणि लोहानि ॥ ६५ ॥ इत्यभ्रकसत्त्वद्रुतिः सर्वलोहद्रुतिश्च ॥ अथानेकद्रुतिमेलनमाह— ^१कृष्णागरुनाभिसितै रसोनसितरामठैरिमा द्रुतयः । सोष्णे मिलन्ति मर्द्याः स्त्रीकुसुमपलाशवीजरसैः ॥ ६६ ॥ अथ मुक्ताफलानां द्रुतिं तथाऽन्येषामपि रत्नानां द्रुतिप्रकारमाह— मुक्ताफलानि सप्ताहं वेतसाम्लेन भावयेत् । जम्बीरोदरमध्ये तु धान्यराशौ निधापयेत् ॥ ६७ ॥ १ 'कृष्णागुरुणा मिलितै' ग. । ८