आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

१. ] आयुर्वेदप्रकाशः । १३ अभावे चणकक्षारस्यार्पयेन्नवसादरम् । खर्जिका वा प्रदातव्या नूनमित्याह भास्करः ॥ १०० ॥ अथ संदीपनम् । कासीसं पञ्चलवणं राजिका मरिचानि च । द्विशिग्रुबीजमेकत्र टङ्कणेन समन्वितम् ॥ १०१ ॥ आलोड्य काञ्जिके दोलायन्त्रे पाच्यो दिनैस्त्रिभिः । दीपनं जायते सम्यक् सूतराजस्य जारणे ॥ १०२ ॥ अथवा चित्रकद्रावैः काञ्जिके त्रिदिनं पचेत् । दीपनं जायते तस्य रसराजस्य चोत्तमम् ॥ १०३ ॥ अथानुवासनम् । दीपितं रसराजं तु जम्बीररससंयुक्तम् । दिनैकं धारयेद्धर्मे मृत्पात्रे वा शिलोद्भवे ॥ १०४ ॥ इत्यनुवासनम् ॥ सहस्रनिम्बूफलतोयघृष्टो रसो भवेद्वह्निसमप्रभावः । सव्योषराजीलवणः सचित्रः सरामठो विंशतिवासराणि ॥ १०५ इति रसचिन्तामणावनुवासनम् ॥ एतैरनुवासनान्तैर्नवभिः संस्कारैः शुद्धः सूतोऽष्टमांश अव- शिष्यत इत्याह रसरत्नाकरकृन्नित्यनाथः— स्वेदनादिनवकर्मसंस्कृतः सप्तकञ्चुकविवर्जितो भवेत् । अष्टमांश अवशिष्यते तदा शुद्धसूत इति कथ्यते बुधैः ॥ इति । शुद्धसूतपरीक्षेयमिति भावः। कीदृशः स्वेदनादिनवकर्मभिः संस्कृतः पारदः सप्तकञ्चुकविवर्जितो भवेदत्र दृष्टप्रत्यय- माह—(कञ्चुकविवर्जितस्येयं परीक्षा) यदा अष्टमांश अवशि- ष्यते, सप्तभागाः सप्तकञ्चुकसंबन्धिनो गच्छन्त्यष्टमो भागः पारदस्यावशिष्यते तदा शुद्धसूतः कञ्चुकदोषविनिर्मुक्तो २