आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

७४ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला। [ अध्यायः गन्धकस्तुल्यमरिचः षड्गुणत्रिफलान्वितः । शम्याकमूलजरसैर्मर्दितोऽखिलरोगहा ॥ ५८ ॥ इति द्वादशो गन्धककल्पः ॥ शम्याकमूलस्वरसैः संघृष्टो गन्धकोत्तमः । लिप्तो देहे ध्रुवं खर्जुकुष्ठपामादिनाशनः ॥ ५९ ॥ इति कण्ड्त्यां त्रयोदशो गन्धककल्पः ॥ द्विनिष्कप्रमितो गन्धः पीतस्तैलेन शोधितः । पश्चान्मरिचतैलाभ्यामपामार्गजलेन च ॥ ६० ॥ पेषयित्वा बलिः सर्वदेहे लिप्तः प्रयत्नतः । घर्मे तिष्ठेत्ततो रोगी मध्याह्ने तक्रभक्तकम् ॥ ६१ ॥ भुञ्जीत रात्रौ सेवेत वह्निं प्रातः समुत्थितः । महिषीच्छगणैर्देहं संलिप्य स्नानमाचरेत् । शीतोदकेन पामादिखर्जुकुष्ठं प्रशाम्यति ॥ ६२ ॥ इति पामाखर्जुकुष्ठादौ चतुर्दशो गन्धककल्पः ॥ इति श्रीसौराष्ट्रदेशोद्भवसारस्वतकुलावतंसोपाध्यायश्रीमाधवविरचिता- युर्वेदप्रकाशे द्वितीयोऽध्यायः समाप्तः ॥ २ ॥ अथ तृतीयोऽध्यायः । अथ हिङ्गुलस्य नामलक्षणगुणोत्पत्तिशोधनानि । हिङ्गुलं दरदं म्लेच्छं हिङ्गूलश्चूर्णपारदम् । सुरङ्गं रसगर्भं च बर्बरं रक्तमप्यथ ॥ १ ॥ दरदस्त्रिविधः प्रोक्तश्चर्मारः शुकतुण्डकः । हंसपादस्तृतीयः स्याद्गुणवानुत्तरोत्तरः ॥ २ ॥ चर्मारः शुकवर्णः स्यात्सपीतः शुकतुण्डकः । जपाकुसुमसंकाशो हंसपादो महोत्तमः ॥ ३ ॥