आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

७८ आयुर्वेदौयग्रन्थमाला। [अध्यायः अथ वज्राभ्रकगुणाः— अभ्रं कषायं मधुरं सुशीतमायुःकरं धातुविवर्धनं च । हन्त्यात्रिदोषव्रणमेहकुष्ठप्लीहोदरग्रन्थिविषकृमींश्च ॥ १४ ॥ रोगान् हन्ति दृढयति वपुर्वीर्यवृद्धिं विधत्ते तारुण्याढ्यं रमयति शतं योषितां नित्यमेव । दीर्घायुष्यान् जनयति सुतान् विक्रमैः सिंहतुल्या- न्मृत्योर्भीतिं हरति सततं सेव्यमानं मृताभ्रम् ॥ १५ ॥ अथाशुद्धस्य मारणे दोषमाह— पीडां विधत्ते विविधां नराणां कुष्ठं क्षयं पाण्डुगदं च शोफम् । हृत्पार्श्वपीडां च करोत्यशुद्धमभ्रं हि तद्दुर्द्धरं वह्निहृत्स्यात्॥१६॥ अथ मृताभ्रस्यापि लक्षणगुणदोषानाह— निश्चन्द्रकं सुसूक्ष्मं च लोचनाञ्जनसंनिभम् । तदा तु मृतमित्युक्तमभ्रकं नान्यथा मृतम् ॥ १७ ॥ अन्यच्च— मृतं निश्चन्द्रतां यातमरुणं चामृतोपमम् । सचन्द्रं विषवद्वर्ज्यं मृत्युकृद्व्याघ्ररोमवत् ॥ १८ ॥ व्याघ्रश्मश्रुरोम यद्वन्मारयति तद्वदित्यर्थः ॥ अस्य मारणे पुटसंख्यामाह— शतादिस्तु सहस्रान्तः पुटो देयो रसायने । दशादिस्तु शतान्तः स्याद्व्याधिनाशनकर्मणि ॥ १९ ॥ सहस्रपुटपक्षे तु भावना पुटनं भवेत् । मर्दनं तु तथा न स्यादिति प्राचां हि संमतम् ॥ २० ॥ अथास्यानुपानं मात्राप्रमितिश्च— वेल्लव्योषसमन्वितं घृतयुतं वल्लोन्मितं सेवितं दिव्याभ्रं क्षयपाण्डुरुग्ग्रहशिकाशूलं च कुष्ठामयम् । १ 'तज्जाठरवह्निहृत्' ग ।