आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

४. ] आयुर्वेदप्रकाशः । ७९ ऊर्ध्वश्वासगदं प्रमेहमरुचिं कासामयं दुर्धरं मन्दाग्निं जठरव्यथां विजयते योगैरशेपामयान् ॥ २१ ॥ इति रसवाग्भटात् ॥ अथ शोधनम्— वज्राभ्रकं धमेद्वह्नौ ततः क्षीरे विनिक्षिपेत् । सप्तधा भिन्नपत्रं तत्तण्डुलीयाम्लयोर्द्रवैः ॥ २२ ॥ भावयेदष्टयामं तदेवं शुध्यति चाभ्रकम् । मतान्तरम्— वज्राभ्रकं वह्नितप्तं निक्षिप्तं सप्तसप्तधा ॥ २३ ॥ गोदुग्धे त्रिफलाक्वाथे काञ्जिके सुरभीजले । शुद्धिमायाति मलतः प्रक्षिप्तं वा त्रिधा त्रिधा ॥ २४ ॥ रसमञ्जर्याम्— अथवा बदरीक्वाथे ध्मातमभ्रं विनिक्षिपेत् । मर्दितं पाणिना शुष्कं धान्याभ्रादतिरिच्यते ॥ २५ ॥ अथैवं शुद्धस्य धान्ययोगेन सूक्ष्मीकरणं तस्य धान्याभ्रक- मिति संज्ञा; तत्प्रकारो यथा— पादांशशालिसंयुक्तमभ्रं बद्ध्वाऽथ कम्बले । त्रिरात्रं स्थापयेन्नीरे क्लिन्नं वै मर्दयेत्करैः ॥ २६ ॥ तन्नीरे एव यत्नेन यावत्सर्वं स्रवेत्ततः । कम्बलाद्गलितं सूक्ष्मं वालुकासदृशं च यत् । तद्धान्याभ्रकमित्युक्तं मारणं चाप्यथो भवेत् ॥ २७ ॥ अत्र नीरं तु काञ्जिकमेव; यत उक्तं वार्तिककृता— चूर्णाभ्रं शालिसंयुक्तं वस्त्रबद्धं हि काञ्जिके । निर्यातं मर्दनाद्यत्तद्धान्याभ्रमिति कथ्यते ॥ २८ ॥