बौधायन धर्मसूत्र (विवरण टीका व हिन्दी अनुवाद)

३०८	बौधायन-धर्मसूत्रम्	[महादोषनाशकरमन्त्रप्रतीकाः

अथाऽप्युदाहरन्ति—

अघमर्षणं देवकृतं शुद्धवत्यस्तरत्समाः । कूष्माण्ड्यः पावमान्यश्च विरजा मृत्युलाङ्गलम् । दुर्गा व्याहृतयो रुद्रा महादोषविनाशना महादोषविनाशना इति ॥ ८ ॥

इति चतुर्थप्रश्ने तृतीयः खण्डः ॥

**अनु०—**यहाँ निम्नलिखित उद्धृत करते हैं—
अघमर्षण, देवकृत, शुद्धवती, तरत्समा, कूष्माण्डी, पावमानी, विरजा, मृत्युलाङ्गल, दुर्गा, ( 'जातवेदसे' आदि तैत्तिरीय आरण्यक १०.१.११ ), व्याहृतियाँ, 'नमस्ते रुद्र' आदि एकादश अनुवाक—ये सभी महादोष को नष्ट करने वाले होते हैं ॥ ८ ॥

**टि०—**जातवेदसे सुनवाम सोममरातीयतो निदहाति वेदः । स नः पर्षदति दुर्गाणि विश्वा नावेव सिन्धुं दुरितात्यग्निः । तामग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम् । दुर्गां देवीं शरणमहं प्रपद्ये सुतरसि तरसे नमः ॥ तै० आ० १०.१११.
अघमर्षणं 'ऋतं च सत्यं च' इत्यादि । विरजाः ^२'प्राणापान' इत्यादि-विरजाशब्दवन्तोऽष्टावनुवाकाः । मृत्युलाङ्गलं 'वेदाहमेतम्' इति द्वितीयः पाठः । दुर्गा^३ 'जातवेदसे इ'त्येषा । 'कात्यायनाय'^४ इति च । रुद्राः 'नमस्ते रुद्र' इत्येकादशाऽनुवाकाः । अन्यत्प्रसिद्धम् । महादोषाः महापातकानि ॥८॥

इति गोविन्दस्वामिकृते बौधायनीयधर्मसूत्रविवरणे
चतुर्थप्रश्ने तृतीयोऽध्यायः ॥

---

१. See P. 167 ।
२. 'प्राणापान' इत्यादयोऽनुवाकास्सप्त २६० पृष्ठे टिप्पण्यां लिखिताः । अनन्तरोऽनुवाकः "उत्तिष्ठ पुरुष हरी लोहित पिङ्गलाक्षि देहि देहि ददापयित्वा मे शुध्यन्तां ज्योतिरहं विरजा विपाप्मा भूयास९ स्वाहा" इत्यष्टमः ( तै. आर. १० द्राविड-पाठे. ६०, ) ।
३. जातवेदसे सुनवाम सोममरातीयतो निदहाति वेदः । स नः पर्षदति दुर्गाणि विश्वा नावेव सिन्धुं दुरितात्यग्निः ॥ तामग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम् । दुर्गां देवीं शरणमहं प्रपद्ये सुतरसि तरसे नमः ॥ ( तै० आ० १०.१.११ )
४. कात्यायनाय विद्महे कन्याकुमारि धीमहि । तन्नो दुर्गिः प्रचोदयात् ॥ ( तै० आ० १०.१.७ ) ।