बौधायन शुल्बसूत्रम् (आचार्य बौधायन - प्राचीन वैदिक रेखागणित, ज्यामिति एवं वेदी-निर्माण सटीक)

ऽध्यायः ] बौधायनीयं ५५ स्मिन्नेवाग्निचय इतरेषु सावित्राः स्यु"रिति । अत एव "अथेमे अग्नि- चया" इत्यस्मिन् सूत्रे सावित्रादीनामनुपदेशात् "न ज्यायांस"मिति निषेध इष्टकाचिताग्निविषय इति ज्ञायते । तस्मात् सप्तविधस्यैव प्रकृति- त्वमिति सिद्धम् । अयमत्र सूत्रार्थः—एके आचार्या एकविधप्रभृतीन्पक्षपुच्छांश्चिन्वते, प्रकृतित्वेन तेषामनुष्ठानं वदन्ति । तन्नोपपद्यते । पूर्वोत्तरविरोधात् । पूर्वशब्दः प्रकृतिपरः । उत्तरशब्दो विकृतिपरः । प्रकृतिविकृतिप्रतिपादिकायाः “श्येनचिदग्नीनामा”दि श्रुतेर्विरोधादेकविधस्य प्रकृतित्वमयुक्तमिति । प्रकृतिविकृतिप्रतिपादकं ब्राह्मणमुदाहरति—अथेहैकेषामिति । केषाञ्चित् शाखिनामित्यर्थः । श्येनचिदग्नीनामिष्टकचितीनां पूर्वा ततिः प्रकृतिरित्यर्थः