भारतकोश
भैषज्य रत्नावली (गोविन्ददास सेन - सान्वय भाषा टीका सहित)

भैषज्य रत्नावली (गोविन्ददास सेन - सान्वय भाषा टीका सहित)

Bhaishajya Ratnavali Hindi

कविराज गोविन्ददास सेन (टीकाकार: वैद्य शंकरलाल) द्वारा

स्रोत: Bhaishajya Ratnavali with Hindi Translation by Vaidya Shankar Lal (1942) (उद्गम)

DevanagariHindipublished1,416 पृष्ठ

पृष्ठ 1399, कुल 1416 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 1399

ऽधिकारः भाषाटीकासहिता । १३६७

बहुपुत्रा जीववत्सा भवेदस्य निषेवणात् ॥
हरते सूतिकारोगं वृक्षमन्द्राशनिर्यथा ॥ ३५ ॥"

इसके अनन्तर प्रतिदिन प्रातः काल शौच, स्नानादिसे पवित्र होकर शिव और पार्वतीका पूजन करे फिर काले चीतेके बीज और तिलोंके चूर्णको घृतमें मिलाकर तथा मिश्री मिलेहुए गोदुग्ध और खीर इनके अनुपानके साथ विलासके लिये सायङ्कालमें एकएक मोदक सेवन करे । इनको इक्कीसदिनतक सेवन करनेसे मनुष्य कामान्ध होजाता है और जबतक स्त्रीप्रसङ्ग नहीं करता तबतक उसको कामज्वर रहता है ॥ २६-२३५ ॥

मोदकं मदनानन्दं सर्वरोगे महौषधम् ।
वीर्यवृद्धिकरं श्रेष्ठं जरामृत्युविनाशनम् ॥
कथितं देवदेवेन रावणस्य हितार्थिना ॥ ३६ ॥

यह मदनानन्दमोदक सर्वप्रकारके रोगोंकी परमोत्कृष्ट औषधि है। इसके प्रतापसे बल, वीर्य और पुष्टि होती है तथा जरा और मृत्यु निवारण होती है। रावणके हितैषी श्रीमद्महादेवजीने इस योगको वर्णन किया है ॥ ३६ ॥

मृत्युसञ्जीवनी सुरा ।

नवं गुडं च संगृह्य शतमेकपलं तथा ।
बावरीत्वचमादाय बदरीत्वचमेव च ॥ ३७ ॥
प्रस्थं प्रस्थं प्रदातव्यं पूगं देयं यथोचितम् ।
लोध्रं च कुडवं दत्त्वा आर्द्रकं च पलद्वयम् ॥ ३८ ॥
तोयमष्टगुणं दत्त्वा गुडं संगोलयेत्सुधीः ।
प्रथमे चार्द्रकं दद्याद्द्वितीये वावरीत्वचम् ॥ ३९ ॥
तृतीये बदरीं दत्त्वा गोलयित्वा भिषग्वरः ।
मुखे शरावकं दत्त्वा यत्नात्कृत्वा च बन्धनम् ॥ २४० ॥
मुखसम्बन्धनं कृत्वा स्थापयेद्दिनविंशतिम् ।
मृन्मये मेहिकायन्त्रे मयूराख्येऽपि यन्त्रके ॥ ४१ ॥
यथाविधिप्रकारेण मन्दमन्देन वह्निना ।
चुल्लीमध्ये विधातव्यं मृत्तिकादृढभाजने ॥ २४२ ॥
तदौषधं च तन्मध्ये समुद्धृत्य विनिक्षिपेत् ।
नलं च युगलं दत्त्वा कुम्भौ च गजकुम्भवत् ॥ २४३ ॥