संक्षिप्त ब्रह्माण्ड पुराण (खण्ड १ व २)
Brahmanda Purana
महर्षि वेदव्यास द्वारा
पृष्ठ 386, कुल 893 में से
संदर्भ में पढ़ें३६० ] [ ब्रह्माण्ड पुराण
सगर-प्रतिज्ञा पालन
जैमिनिरुवाच- गते तस्मिन्मुनिवरे सगरो राजसत्तमः । अयोध्यायामधिवसन्पालयामास मेदिनीम् ॥१ सर्वसंपद्गणोपेतः सर्वधर्मार्थतत्त्ववित् । वयसैव स बालोऽभूत्कर्मणा वृद्धसंमतः ॥२ तथापि न दिवा भुङ्क्ते शेते वा निशि संस्मरन् । सुदीर्घं निःश्वसित्युष्णमुद्विग्नहृदयोऽनिशम् ॥३ श्रुत्वा राजा स्वराज्यं निजगुरुमवजित्यारिभिः संगृहीतं मात्रा सार्द्धं प्रयांतं वनमतिगहनं स्वर्गंतं तं च तस्मिन् । शोकाविष्टः सरोषं सकलरिपुकुलोच्छित्तये सत्प्रतिज्ञश्चक्रे सद्यः प्रतिज्ञां परिभवमनलं सोढुमिक्ष्वाकुवंश्यः ॥४ स कदाचिन्महीपालः कृतकौतुकमंगलः । रिपुं जेतुं मनश्चक्रे दिशश्च सकलाः क्रमात् ॥५ अनेकरथसाहस्रैर्गजाश्वरथसैनिकैः । सर्वतः संवृतो राजा निश्चक्राम पुरोत्तमात् ॥६ शत्रून्हंतुं प्रतस्थे निजबलनिवहेनोत्पतद्भिस्तुरंगै- र्नासित्वोर्मिजालाकुलजलनिधिनिभेनाथ षाडंगिकेन । मत्तैर्मातंगयूथैः सकुलगिरिकुलेनैव भूमंडलेन । श्वेतच्छत्रध्वजौघैरपि शशिसुकराभातखेनैव सार्द्धम् ॥७
जैमिनि मुनि ने कहा—उस मुनिवर के चले जाने पर श्रेष्ठ नृप सगर ने अयोध्या पुरी में अधिवास करते हुए इस मेदिनी का परिपालन किया था ।१। वह सभी प्रकार की सम्पदाओं से संयुत था और सम्पूर्ण धर्म के तात्त्विक अर्थ का ज्ञाता था। वह अवस्था से ही बालक था किन्तु उसके