बृहन्नारदीय पुराण (संस्कृत मूल व हिन्दी व्याख्या)

८०८ नारदीयपुराणम् धरायुक्तश्चरो पश्चात्स्थिरा पश्चाद्रसः स्मृतः । स्थिराशून्येऽग्निसंयुक्ते रसः स्यानदनंतरम् ॥५३॥ स्थिरा इसहिता चोत्था सदाहोऽग्निरसः स्थिरा । नभश्च मरुता युक्तं रसवर्णसमन्वितम् ॥५४॥ ततो रसः स्थिरा पश्चान्मरुता सह योजिता । चंदहंसचरोऽथोवतो रसोऽथ स्यात्स्थिरा पुनः ॥५५॥ स्थिराद्यन्विता हंसो व्याप्तेन च चरेण च । रसः स्थिरा ततो व्याप्तम् भूयुतं शून्यवग्नियुक् ॥५६॥ रसः स्थिरा ततः साग्निशून्यं तद्विपुतो महत् । रयः शून्यं चाग्नियुतं हृदाहं साच्च तत्परम् ॥५७॥ रसः स्थिरांबु च वियत्स्वयुतं प्राण एव च । दाहोऽग्नियुग्रसस्तस्मात्स्थिराक्षमा दाहसंयुता सचरः स्याज्जवोपेर्दविद्या तार्तीयतः क्रमात् ॥५८॥ चतुष्टयमथार्णानांरसंस्तदनु च स्थिरा । हृद्द्युयुक्क्ष्मया दाहः सचरःस्याज्जवा च हृत् ॥५९॥ दाहोऽम्बुमरुता युक्तो व्योम्नि साग्निरसस्तुतः । स्थिरा तु महता युक्ता शून्यं साग्निनभश्चरौ ॥६०॥ हंसो व्याप्तनमध्व्युक्तः शून्यं व्याप्तमतोऽबु च । दाहो भान्नाचरयुता तथा दाहस्तथा रवः ॥६१॥ हृद्धरासहितं दाहरवौ चरसमन्वितौ । रसः स्थिरा ततः प्राणो रसाग्निसहितो भवेत् ॥६२॥ शून्ययुग्मं चरयुतं ततः पूर्वमतः परम् । शून्ययुग्मं च गोत्रा स्याद्दाहयुक्तांबुना चरः ॥६३॥ प्राणो रसा चरयुतो गोत्रव्यस्मितः परम् । गोत्रादाहमरुद्युक्ता त्वंबुन्द्यासमतो भवेत् ॥६४॥ युक्तोऽांवेश्च भूयुतं वाश्चरेण समन्वितम् । ग्रासो धरायुतः पश्चाद्रसः शक्त्या समन्वितः ॥६५॥ ग्रासो भूलोहितो विप्र रसो व्याप्तं ततश्च हृत् । दाहोनांबु च हृत्पश्चाद्र्यंऽब्बुमरुदन्वितः ॥६६॥ शून्यं च केवलं चैव रसश्च सवरस्थिरा । वियदंबुयुतं दाहस्त्वग्नियुक्तयुतः शुचिः ॥६७॥ भूमी रसाक्ष्मास्त्रयुना पंचैकांतारिताः स्थिताः । तदंतरित बीजानि स्वसंयुक्तानि पंच वै ॥६८॥ तानि क्रमाज्जयालचरो रसो भूश्च नभोयुता । हंसश्चरयुतो द्विः स्यात्ततः प्राणो रसाग्नियुक् ॥६९॥ शून्य युग्मं चरयुतं हृद्दाहोंबुमरुद्युतः । व्योमाग्निसहितं पश्चाद्रसश्च मरुता स्थिरा ॥७०॥ शून्यं साग्निनभश्चैत्र चरेण सहितं तथा । अंबु पश्चाद्वियत्तस्मान्नभश्च मरुदन्वितम् ॥७१॥ शून्यं व्याप्तं च दद्युक्तं रयदाहस्ववह्निभिः । हंसः सदाहोंबुरसा चरस्वैः संयुतो भवेत् ॥७२॥ हंसः सदाहवह्निस्थैर्युक्तमंत्र्यमुदीरितम् । सप्तत्रिंशच्छतार्णैः स्यान्नित्या सौभगमालिनी ॥७३॥ अतानि मंत्रवर्णैः स्युराद्येन हृदुदीरितम् । ततश्चतुर्भिः शीर्ष स्याच्छिखा त्रिभिरुदीरिता ॥७४॥ गुणवेदक्षरैः शेषाण्यंगानि षडिति क्रमात् । अरुणांमरुणाकल्पां सुन्दरीं सुस्मिताननाम् ॥७५॥ त्रिनेत्रां बाहुभिः षड्भिरुपेतां कमलासनाम् । कह्लारपाशपुंड्रेक्षुकोदंडान्वामबाहुभिः ॥७६॥ दधानां दक्षिणैः पद्ममंकुशं पुष्पसायकम् । तथाविधाभिः परितो युतां शक्तिगणैः स्तुतैः ॥७७॥ "कामेश्वरी ......... उदीरितम्"—यह नित्या सोभगमालिनी का मन्त्र है। इसमें तीन हजार सात सौ अक्षर हैं। मन्त्र के अक्षरों से अंगन्यास करना चाहिये । आद्य अक्षर से हृदय का, चार अक्षरों से शिर का, तीन से शिखा का और सात से शेष छः अंगों का क्रमशः न्यास करे। तत्पश्चात् रक्तवर्णा, सुन्दरी, मन्द मुसकान से युक्त मुखवाली, तीन नेत्रोंवाली, छः भुजाओं वाली, कमलासन पर बैठनेवाली बायें हाथों में लाल कमल, पाश तथा साखकी लता का धनुष धारण करने वाली, दाहिने हाथों में पद्म, अंकुश तथा पुष्प-सायक रखने वाली, शक्ति गणों से स्तुत तथा कामोन्मत्त देवियों से परिवृत भगमालिनी का ध्यान करे। विप्रन्द्र! यह जगन्मो-