बृहन्नारदीय पुराण (संस्कृत मूल व हिन्दी व्याख्या)
Brihan Naradiya Purana with Sanskrit & Hindi Commentary
महर्षि व्यास द्वारा
स्रोत: चौखम्बा संस्कृत संस्थान · चौखम्बा संस्कृत संस्थान (उद्गम)
पृष्ठ 914, कुल 1008 में से
संदर्भ में पढ़ेंचतुरधिकशततमोऽध्यायः ८६५ लक्ष्मीशापः सप्तविंशसोमप्रासादमेव च । अंबाबद्धं पांडुकाख्यमाग्नेयं ब्रह्मकुण्डकम् ॥१४८½॥ गोमुखं लोहयष्ट्याख्यमजापालेश्वरी तथा । शानेश्वरं राजवापी रामेशो लक्ष्मणेस्वरः ॥१५०॥ कुशेशाख्यं लवेशाख्यं लिंगं सर्वोत्तमोत्तमम् । अष्टषष्टिसमाख्यानं दमयंत्यास्त्रिजातकम् ॥१५१॥ ततो वै रेवती वाव भक्तिकातीर्थसंभवः । क्षेमंकरी च केदारं शुक्लतीर्थमुखारकम् ॥१५२॥ सत्यसंधेश्वराख्यानं तथा कर्णोत्पलाकथा । अटेश्वरं याज्ञवल्क्यं गौर्यं गाणेशमेव च ॥१५३॥ ततो वास्तुपदाऽऽख्यानमजागृहकथानकम् । सौभाग्यांधुश्च शूलेशं धर्मराजकथानकम् ॥१५४॥ मिष्टान्नदेश्वराख्यानं गाणापत्यत्रयं ततः । जाबालिचरितं चैव मकरेशकथा ततः ॥१५५॥ कालेश्वर्यंधकाख्यानं कुण्डमाप्सरसं तथा । पुष्यादित्यं रोहिताश्वं नागरोत्पत्तिकीर्तनम् ॥१५६॥ भार्गवं चरितं चैव वैश्वामैत्रं ततः परम् । सारस्वतं पैप्पलादं कंसारीशं च पैंडकम् ॥१५७॥ ब्रह्मणो यज्ञचरितं सावित्र्याख्यानसंयुतम् । रैवतं भार्तयज्ञाख्यं मुख्यतीर्थनिरीक्षणम् ॥१५८॥ कौरवं हाटकेशाख्यं प्रभासं क्षेत्रकत्रयम् । पौष्करं नैमिषं धार्ममरण्यत्रितयं स्मृतम् ॥१५९॥ वाराणसी द्वारकाख्यावन्त्याख्येति पुरीत्रयम् । वृन्दावनं खांडवाख्यमद्रं काख्यं वनत्रयम् ॥१६०॥ कल्पः शालस्तथा नन्दिग्रामत्रयमनुत्तमम् । असिशुक्लपितृसंज्ञं तीर्थत्रयमुदाहृतम् ॥१६१॥ श्यूर्बुंदो रैवतश्चैव पर्वतत्रयमुत्तमम् । नदीनां त्रितयं गंगा नर्मदा च सरस्वती ॥१६२॥ सार्द्धकोटित्रयफलमेकैकं चैषु कीर्तितम् । कपिका शंखतीर्थं चामरकं बालमण्डनम् ॥१६३॥ हाटकेश्वरफलप्रदं प्रोक्तं चतुष्टयम् । सांबादित्यं श्राद्धकल्पं यौधिष्ठिरमथांधकम् ॥१६४॥ जलशायि चतुर्मासमशून्यशयनव्रतम् । मंकणेशं शिवरात्रिसुलापुरुषदानकम् ॥१६५॥ पृथ्वीदानं वानकेशं कपालमोचनेश्वरम् । पापपिंडं मासर्लिंगं युगमानादिकीर्तनम् ॥१६६॥ निवेशशाकंभर्याख्या रुद्रैकादशकीर्तनम् । दानमाहात्म्यकथनं द्वादशादित्यकीर्तनम् ॥१६७॥
सत्ताईस सोमप्रासाद, अंबाबद्ध, पाण्डुक, आग्नेय, ब्रह्मकुंड, गोमुख, लोहयष्टि, अजापालेश्वरी, शानेश्वर, राजवापी, रामेश, लक्ष्मणीश्वर, कुशेश, लवैश, सर्वोत्तम लिंग, अष्टषष्टि-आख्यान नामक तीर्थ, दमयंती-त्रिजातक, रेवतीवापी, भक्तिकातीर्थ, क्षेमंकरी, केदार, शुक्लतीर्थ, मुखारक, सत्यसंधेश्वर का आख्यान, कर्णोत्पलाकथा, अटेश्वर, याज्ञवल्क्य, गौर्य, गाणेश ॥१४८-१५३॥ वास्तुपदाख्यान, अजागृहकथानक, सौभाग्यांधु, शूलेश, धर्मराजकथानक, मिष्ठान्नदे- श्वराख्यान, गाणपत्यत्रय, जाबालिचरित, मकरेशकथा, कालेश्वरी तथा अन्धक का आख्यान, अप्सरःकुंड, पुष्यादित्य, रोहिताश्व, नागरोत्पत्तिकीर्तन, भार्गवचरित, वैश्वामित्रचरित, सारस्वत, पैप्पलाद, कंसारीश, पिंडक, ब्रह्मयज्ञ- चरित, सावित्री-आख्यान, रैवत, भार्तयज्ञाख्यान, मुख्यतीर्थनिरीक्षण, कौरव, हाटकेक्ष, तथा प्रभास, नामक तीन क्षेत्र पुष्कर, निमिष तथा धर्म, नामक तीन अरण्य वाराणसी, द्वारका तथा मनु नामक तीन गाँव, असि, शुल्क, तथा, पित्तर, नामक तीन तीर्थ, श्री, अर्बुद तथा रैवत नामक तीन पर्वत, गंगा, नर्मदा तथा सरस्वती नामक तीन नदियों का वर्णन है । इनमें एक-एक का फल साढ़े तीन करोड़ तीर्थों का सा है । कपिका, शंखतीर्थ चॉमरक तथा बालमंडन--ये चारों हाटकेश्वरक्षेत्र के समान फलदायक हैं । इनके अतिरिक्त पार्वती एवम् आदित्य की कथा श्राद्धकल्प, युधिष्ठिर तथा अन्धक का संवाद, जलशायीव्रत, चातुर्मास्यव्रत, अशून्यशयनव्रत, मंकरीश, शिवरात्रि, तुलापुरुषदान, पृथ्वीदान, वानकेश, कपालमोचनेश्वर, पापपिंड, मासलिंग, युगमानादिकीर्तन, निवेश तथा शाकंभरी का आख्यान, एकादश रुद्रों का कीर्तन, दानमाहात्म्य, कथन और द्वादश आदित्यों का कीर्तन नागरखंड में किया गया है । अब प्रभासखंड के बारे में सुनो ॥१५४-१६७½॥