बार्हस्पत्य सूत्र / अर्थशास्त्र (महर्षि बृहस्पति - प्राचीन दण्डनीति, राजधर्म एवं कूटनीति सटीक)

८ बार्हस्पत्यसूत्रम्। यथा मातङ्ग⁵⁷चोरव्यालसर्पव्याघ्रकुलं⁵⁸ विपिने श्मशाने⁵⁹ वसति तस्मात्परमनागसां ज्ञातिवैरं न कर्तव्यम् ॥१००॥ एकामिषश्वानवत्⁶⁰ राज्योपप्लवे तद्राज्यक्षेत्रम्⁶¹ ॥१०१॥ नीतिः किल नदीतीरतरुवत् ॥१०२॥ तन्नोहेतव्यम् ॥१०३॥ भूतद्रोहिणः कुसुमान्तादयः ॥१०४॥ यशोवीर्यायुःश्रीरतिक⁶²सामन्तसेवा ॥१०५॥ कामक्रोधमदमात्सर्यपैशुन्यादीन्न कारयेत् ॥१०६॥ अरिः⁶³ शुभशीलो⁶⁴ मित्रम् ॥१०७॥ सुहृत्सु शुभशीलः⁶⁵ शत्रुः ॥१०८॥ चन्द्रादित्ययोरेकरुचित्वाच्[ ५ख ]छत्रुत्वम् ॥१०९॥ यदि चेन्न स्थितस्तयोः ॥११०॥ ज्ञातिषु यत्र वैरं तत्कुलद्वय⁶⁶मामूलं नश्यति ॥१११॥ यः शास्त्रं दण्डनीतिं परित्यज्यनर्थकः शलभा इव वह्निं प्रविशत्यज्ञानात्, इत्याह भगवानाचार्यः सुरेन्द्रगुरुः ॥११२॥ इति बार्हस्पत्यसूत्रे प्रथमोऽध्यायः ॥

57. W मातंगग्रहचोर० । 58. MW ०कुले । 59. W श्मशानभूमौ । 60. Sic (see note to trans.) 61. M राज्यं च० ।
58. M श्रीरतिकसामन्त०, W श्रीरति कुसमान्त०. Read श्रियो हरति कुसुमान्त० । 63. M W हरिः। 64. MW शुभं शीला। 65. ०शील।
59. M omits द्वय ।