बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

86 वृहतंसंहितायाम् [Adh. VII. Sl. 17-18

चतुर्विंशदिनान्येवं यदि तिष्ठेच्च सोमजः । अतिवक्रा गतिर्ज्ञेया दुर्भिक्षगतिक्षणा ॥ अहानि द्वादश यदा बुधास्तङ्गेत्तथोद्गतः । वक्रा गतिः सा विज्ञेया शरत्रसम्भ्रमकारिणी ॥ षड्दिनानि यदा तिष्ठेदुद्गतः सोमनन्दनः । विकला सा गतिर्ज्ञेया भयरोगविवर्धिनी ॥ एवमस्तमये सर्वं गतिजं सोमजस्य तु । भावाभावाय लोकानां फलं वाच्यं शुभाशुभम् ॥ पौषाषाढश्रावणवैशाखेष्विन्दुजः समाघेषु । दृष्टो भयाय जगतः शुभफलकृत्प्रोषितस्तेषु ॥१७॥ तथा च वृद्धगर्गः वैशाखपौषमाघेषु श्रावणाषाढयोरपि । न दृश्यते बुधः प्रायो मासेष्वन्येषु दृश्यते ॥ यदाऽदृश्येषु दृष्टः स्याद्दृश्येषु च न दृश्यते ॥ गवां रोगमनावृष्टिं दुर्भिक्षं चापि निर्दशेत् ॥ तथा च पराशरः । वैशाखाषाढयोर्माघे पौषश्रावणयोस्तथा । बुधो न दृश्यते जातु दृश्येत भयमादिशेत् ॥ पौषे करोति मरकं माघे वातं तथा च सोमसुतः । वैशाखे जनमरकमाषाढे श्रावणे च दुर्भिक्षम् ॥ कार्त्तिकेऽश्वयुजि वा यदि मासे दृश्यते तनुभवः शिशिरांशोः । शस्त्रचौरहुतभुग्गदतोयक्षुद्भयानि च तदा विदधाति ॥१८॥