बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. XXI. Sl. 6-8] एकविंशोऽध्यायः 209 मार्गशिरःसितपक्षप्रतिपत्प्रभृति क्षपाकरेऽषाढाम् । पूर्वा वा समुपगते गर्भाणां लक्षणं ज्ञेयम् ॥६॥ Sloka 6.—The symptoms of pregnancy are to be detected when the Moon transits Purvashadha commenc- ing from the first day of Margasira. तथा च गर्गः । शुक्लादौ मार्गशीर्षस्य पूर्वाषाढाद्यवस्थिते । निशाकरे तु गर्भाणां तत्रादौ लक्षणं वदेत् ॥ कश्यपोऽपि सितादौ मार्गशीर्षस्य प्रतिपद्दिवसे तथा । पूर्वाषाढागते चन्द्रे गर्भाणां धारणं भवेत् ॥ यन्नक्षत्रमुपगते गर्भश्चन्द्रे भवेत्स चन्द्रवशात् । पञ्चनवते दिनशते तत्रैव प्रसवमायाति ॥७॥ Sloka 7.—The foetus formed during the Moon's stay in a particular asterism will be born 195 (Solar) days hence, the Moon standing again in the same asterism according to the laws of her revolution. तथा च समाससंहितायाम् । पौषासितपक्षाद्यैः श्रावणशुक्लादयो विनिर्देश्याः । सार्द्धैः षड्भिर्मासैर्गर्भविपाकः स नक्षत्रे ॥ सितपक्षभवाः कृष्णे शुक्ले कृष्णा द्युसम्भवा रात्रौ । नक्तंप्रभवाश्चाहनि सन्ध्याजाताश्च सन्ध्यायाम् ॥८॥ Sloka 8.—The foetuses formed in the bright half of the month will come out in the dark half and vice versa, those formed in the day time will come out at night and vice versa and those which are formed at dawn in the evening and vice versa. तथा च गर्गः । दिवा भवति यो गर्भो रात्रौ स इति पच्यते । शुक्लपक्षे समुद्भूतः कृष्णे पक्षे च वर्षति ॥ ब्र. सं. 27