बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. XXII. Sl. 1-2.] द्वाविंशोऽध्यायः 219 गर्भधारणाध्यायः ॥२२॥ Pregnancy of the Air. ज्यैष्ठसितेऽष्टम्याद्याश्चत्वारो वायुधारणा दिवसाः । मृदुशुभपवनाः शस्ताः स्निग्धघनस्थगितगगनाश्च ॥१॥ Sloka 1.—The first four days commencing from the 8th day of the bright half of Jyeshta are sustained by the winds ; and they will prove favourable if they be attended with soft and gentle breeze, and if the sky be covered with glossy clouds. तत्रैव स्वात्याद्ये वृष्टे भचतुष्टये क्रमान्मासाः । श्रावणपूर्वा ज्ञेयाः परिस्रुता धारणास्ताः स्युः ॥२॥ Sloka—2. If there be rain in the four asterisms beginning with Swati in the same month and fortnight, the four months commencing with Sravana will be in order the retainers of rain. That is, there will be no rain in the several months if there be rain in the corresponding asterism. तथा च काश्यपः । ज्येष्ठस्य शुक्लाष्टम्यां तु नक्षत्रे भगदैवते । चत्वारो धारणाः प्रोक्ता मृदुवातसमीरिताः ॥ नीलाञ्जननिभैर्मेघैर्विद्युत्स्थगितमारुतैः । विस्फुलिङ्गरजोधूम्रैश्छन्नौ शशिदिवाकरौ ॥ एकरूपाः शुभा ज्ञेया अशुभाः सान्तराः स्मृताः । अनावृत्तैस्तैश्च घोरैः पीडा चैव सरीसृपैः ॥ ततः स्वात्यादिनक्षत्रैश्चतुर्भिः श्रावणादयः । परिपूर्णाः शुभास्ताः स्युः सौम्याः शिवसुभिक्षकाः ॥ स्वातौ तु श्रावणं हन्याद्वृष्टेऽथेन्द्राग्निदैवते । भाद्रपदे त्ववृष्टिः स्यान्मैत्रे चाश्वयुजे स्मृता ॥ ऐन्द्रे तु कार्तिके त्वेवं वृष्टे वृष्टिं निहन्ति च । एतेषु यदि नो वृष्टिस्तदा सौभिक्षलक्षणम् ॥