बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

268 बृहत्संहितायाम् [Adh. XXX. Sl. 31-33. प्राची तत्क्षणमेव नक्तमपरा सन्ध्या त्र्यहाद्वा फलं सप्ताहात्परिवेषरेणुपरिघाः कुर्वन्ति सद्यो न चेत् । तद्वत्सूर्यकरेन्द्रकार्मुकतडित्प्रत्यर्कमेघानिला- स्तस्मिन्नेव दिनेऽष्टमेऽथ विहगाः सप्ताहपाका मृगाः ॥३१॥ Sloka 31.—The dawn produces its effects—good or bad—at the same moment, the evening, on the same night or in three days; haloes, dust and 'bolts', in a week, if not the same day; the sun-beams (unerring, etc.), rainbow, lightning, mock-Sun, clouds and wind act in the same manner; birds do on the 8th day, if not the same day, and beasts, in a week. एकं दीप्त्या योजनं भाति सन्ध्या विद्युद्भासा षट् प्रकाशीकरोति । पञ्चाब्दानां गर्जितं याति शब्दो नास्तीयत्ता केचिदुल्कानिपाते ।३२ Sloka 32.—Twilight illuminates (and has effect over) one Yojana with its gleam; lightning illumines with its flash six Yojanas; the sound of thunder extends over five Yojanas; and according to some there is no limit to the falling of meteors. तथा च देवलः । सन्ध्या तु योजनं याति विद्युद्भासा षडेव हि । मेघशब्दस्तु पञ्चानां योजनानां फलप्रदः ॥ उल्का सर्वत्र फलदा शुभा वाप्यशुभापि वा ॥ इति प्रत्यर्कसङ्गः परिधिस्तु तस्य त्रियोजनाभः परिघस्य पञ्च । षट्पञ्चदृष्ट्यं परिवेषचक्रं दशामरेशस्य धनुर्विभाति ॥३३॥ Sloka 33.—The halo of the Sun called mock-Sun spreads lustre (and has influence) over three Yojanas; a bolt, (cross-bar of clouds), over five Yojanas; a halo, over five or six Yojanas; and the rainbow shows its lustre for ten Yojanas. Thus ends the thirtieth Adhyaya on "The Indications of Dawn and Twilight."