बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. XXXI. Sl. 1-4.] एकत्रिंशोऽध्यायः 269 दिग्दाहलक्षणाध्यायः ॥३१॥ The Glow at the Horizon. दाहो दिशां राजभयाय पीतो देशस्य नाशाय हुताशवर्णः । यश्चारुणः स्यादपसव्यवायुः सस्यस्य नाशं स करोति दृष्टः ॥१॥ Sloka 1.—The fire in the quarters, if yellow, indi- cates peril to the king; if fiery in colour, the ruin of the country; and if rubicund and observed with wind from the left, it causes destruction of the crops. योऽतीव दीप्त्या कुरुते प्रकाशं छायामपि व्यञ्जयतेऽर्कवद्यः । राज्ञो महद्वेदयते भयं स शस्त्रप्रकोपं क्षतजानुरूपः ॥२॥ Sloka 2.—That, which owing to great brilliance creates illumination and reveals shadow also as the Sun does, portends great calamity to the king. A blood-red one indicates the raging of the sword (war). प्राक्क्षत्रियाणां सनरेश्वराणां प्राग्दक्षिणे शिल्पिपुमारपीडा । याम्ये सहोग्रैः पुरुषैस्तु वैश्या दूताः पुनर्भूंप्रमदाश्च कोणे ॥३॥ पश्चात्तु शूद्राः कृषिजीविनश्च चौरास्तुरङ्गैः सह वायुदिक्स्थे । पीडां व्रजन्त्युत्तरतश्च विप्राः पाखण्डिनो वाणिजकाश्च शान्त्याम् ॥४॥ Slokas 3-4.—The fire seen in the east bodes evil to the Kshatriyas with their chieftains; in the south-east, to the smiths and boys (or princes ?); in the south, to the Vaisyas along with cruel men; in the south-west, to envoys and widows that have remarried; in the west, to Sudras and agriculturists; in the north-west, to thieves and horses; in the north, to the Brahmins; and in the north-east, to the heretics and merchants. तथा च काश्यपः । प्राच्यां दिशि प्रदीप्तायां श्रेणिनां भयमादिशेत् । आग्नेय्यां तु कुमाराणां वैश्यानां दक्षिणे तथा ॥