भारतकोश
बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Brihat Samhita of Varahamihira with Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर / डॉ. सुरेशचन्द्र शास्त्री द्वारा

DevanagariHindipublished1,105 पृष्ठ

पृष्ठ 302, कुल 1105 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 302

Adh. XXXIII. Sl. 9-10] त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः 283 तथा च उल्कायतो विशाला बहुप्रकारा पुरुषमात्रा । प्रेतप्रहरणखरकरभनक्रकपिदंष्ट्रिलाङ्गलमृगाभाः । गोधाहिधूमरूपाः पापा या चोभयशिरस्का ॥९॥ Sloka 9.—Those varieties of the above that resemble dead bodies, weapons, asses, camels, crocodiles, monkeys, boars, ploughs, wild deer, lizards, snakes and smoke, as well as those that have two heads, are of evil conse- quences. ध्वजझषगिरिकरिकमलेन्दु तुरगसन्तप्तरजतहंसाभाः । श्रीवृक्षवज्रशङ्खस्वस्तिकरूपाः शिवसुभिक्षाः ॥१०॥ Sloka 10.—Those that resemble banners, fishes, mountains, elephants, lotuses, the Moon, horses, molten silver, swans, Bilva trees, diamond (or thunderbolt), couch, and the Swastika design, tend to prosperity and abund- ance of food-grains. तथा च काश्यपः नरेभतुरगाधामवृक्षेषु च पतेत्सदा । ज्वलन्ती चक्रवद् दृश्या श्वशनां रावसंयुता ॥ विद्युत्तत्रासकरी भीमा शब्दयन्ती तटत्तटा । बृहच्छाखाऽतिसूक्ष्मा च जीवेषु च पतेत्सदा ॥ धनूंषि दश या दृश्या सा च धिष्ण्या प्रकीर्तिता । ज्वलिताङ्गारसदृशी द्वौ हस्तौ सा प्रमाणतः ॥ पद्मपत्राकृतिश्चैव हस्तमात्रायता गता । तिर्यगूर्ध्वमधो याति सोह्यमानेव तारका ॥ उल्का मूर्धनि विस्तीर्णा पतन्ती वर्धते तु सा । तनुपुच्छा नृमात्रा तु बहुभेदसमावृता ॥ आयुधप्रेतसदृशी जम्बुकोष्ठखराकृतिः । धूम्रवर्णा तु पापाख्या विशीर्णा या तु मध्यमा ॥ ध्वजपद्मेभहंसाभा पर्वताश्वसमप्रभा । श्रीवृक्षशङ्खसदृशी या चोल्का सा शिवप्रदा ॥