बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. XXXIV. Sl. 2-4.] चतुस्त्रिंशोऽध्यायः 289 ते रक्तनीलपाण्डुरकापोताभाभ्रशबलहरितशुक्लाः । इन्द्रयमवरुणनिर्ऋतिश्वसनेशपितामहाग्निकृताः ॥२॥ Sloka 2.—They are crimson, blue, slightly white, dove-coloured, dark, variegated, green and white, when they are produced by Indra, Yama, Varuna, Nirriti, Vayu, Siva, Brahman and Agni respectively. The reading अग्निकृताः in the second line is preferred to अम्बुकृताः. धनदः करोति मेचकमन्योन्यगुणाश्रयेण चाप्यन्ये । प्रविलीयते मुहुर्मुहुरल्पफलः सोऽपि वायुकृतः ॥३॥ Sloka 3.—Kubera produces a halo whose colour is that of the peacock's neck ; others produce halos of mixed colours. One that is caused by Vayu disappears ever and anon and has trifling effects. तथा च काश्यपः सितपीतेन्द्रनीलाभा रक्तकापोतबभ्रवः । शबला बर्हिवर्णाश्च विज्ञेयास्ते शुभप्रदाः ॥ ऐन्द्रयाम्याप्यनैर्ऋत्यवारुणाः सौम्यवह्निजाः । दृश्यादृइयेन भावेन वायव्यः सोऽपि कष्टदः ॥ चाषशिखिरजततैलक्षीरजलाभः स्वकालसम्भूतः । अविकलवृत्तः स्निग्धः परिवेशः शिवसुभिक्षकरः ॥४॥ Sloka 4.—A halo shining like the blue jay, peacock, silver, oil, milk and water in their order in the six seasons beginning with winter, being glossy and in an unbroken circle, conduces to welfare and plenty. तथा च काश्यपः शिशिरे चाषवर्णश्च वसन्ते शिखिसन्निभः । ग्रीष्मे रजतसङ्काशः प्रावृट्‌तैलसमप्रभः ॥ गोक्षीरसदृशः शस्तः परिवेशः शरत्स्मृतः । हेमन्ते जलसङ्काशः स्वकाले शुभदः स्मृतः ॥