बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. XLIII. Sl. 13-16.] त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः 319. रुद्राऽहिर्बुध्न्याः पूषादस्रान्तकाग्निधातारः । चन्द्रादितिगुरुहरिरवित्व्राष्ट्रान्यानिलाख्यका रात्रौ ॥ अहूः पञ्चदशांशे गत्रिश्रवं मुहूर्त इति । सञ्ज्ञा स च विज्ञेयच्छायायन्त्राम्बुभियुक्त्या ॥ उद्यानेदेवतालयपितृवनवल्मीकमार्गचितिजाताः । कुब्जोर्ध्वशुष्ककण्टकिवल्लीवन्दाकयुक्ताश्च ॥१३॥ बहुविहगालयकोटरपवनानल्पपीडिताश्च ये तरवः । ये च स्युः स्त्रीसञ्ज्ञा न ते शुभाः शक्रकेत्वर्थे ॥१४॥ Slokas 13-14.—The following trees are not com- mendable for making Indra's Banner : Those that grow in pleasure gardens, temples, cemeteries, ant-hills, roads and sacrificial places ; those that are very short, withered at the top, thorny, entwined by creepers, and parasitical plants ; those that contain numerous birds' nests, hollows, those that are spoiled by wind and fire, and those that bear feminine names. तथा च गर्गः । प्रोष्ठपादे प्रतिपदि ध्वजार्थं पूर्वतो वनम् । गत्वा वृक्षं परीक्षेत वयःसारगुणान्वितम् ॥ श्रेष्ठोऽर्जुनोऽजकर्णः प्रियकधवोदुम्बराश्च पञ्चैते । एतेषामेकतमं प्रशस्तमथवापरं वृक्षम् ॥१५॥ Sloka 15.—The best trees are Arjuna, Ajakarna, Priyaka, Dhava and Udumbara (Indian fig). Any one of these trees or some other of approved qualities can be made use of. Priyaka—Known in Tamil as கடம்பமரம். Dhava—Acacia Lencophloca, known in Tamil as வெள்வேலமரம் Udumbara—The tree Ficus Glomerata. गौरासितक्षितिभत्रं सम्पूज्य यथाविधि द्विजः पूर्वम् । विजने समेत्य रात्रौ स्पृष्ट्वा ब्रूयादिमं मन्त्रम् ॥१६॥