बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

486 बृहत्संहितायाम् [Adh. LV. Sl. 8-12. तथा च घृतं क्षीरं तथा क्षौद्रमुशीरंस्तिलगोमयैः । विडङ्गलेपनं मूलात् सङ्क्रमोविरोपणम् ॥ शुचिर्भूत्वा तरोः पूजां कृत्वा स्नानानुलेपनैः । रोपयेद्रोपितश्चैव पत्रैस्तैरेव जायते ॥८॥ Sloka 8.—One ought to be clean and worship a tree with ablutions and pastes, and then graft it. Then it wil thrive even with the leaves with which it is grafted. सायं प्रातश्च घर्मर्तौ शीतकाले दिनान्तरे । वर्षासु च भुवः शोषे सेक्तव्या रोपिता द्रुमाः ॥९॥ Slokas 9.—The transplanted trees should be watered morning and evening in summer; on alternate days in cold season; and whenever the soil is dry during the rains. जम्बूवेतसवानीरकदम्बोदुम्बरार्जुनाः । बीजपूरकमृद्वीकालकुचाश्च सदाडिमाः ॥१०॥ वञ्जुलो नक्तमालश्च तिलकः पनसस्तथा । तिमिरोऽम्रातकश्चेति षोडशानूपजाः स्मृताः ॥११॥ Slokas 10-11.—Jambu, Vetasa, Vanira, Kadamba, fig, Arjuna, Matulunga, grape vine, lemon, pomegranate, Vanjula, Naktamala, Tilaka, Jack, Timira and Amrataka, these sixteen trees grow in a moist soil. उत्तमं विंशतिर्हस्ता मध्यमं षोडशान्तरम् । स्थानात् स्थानान्तरं कार्यं वृक्षाणां द्वादशावरम् ॥१२॥ Sloka 12.—It is very good, if trees are planted 20 cubits apart; moderate, if 16 cubits apart; and inferior, if 12-cubits apart. तथा च काश्यपः । अन्तरं विंशतिर्हस्ता वृक्षाणामुत्तमं स्मृतम् । मध्यमं षोडश ज्ञेयमधमं द्वादश स्मृतम् ॥