बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

494 बृहत्संहितायाम् [Adh. LVI. Sl. 10-16. wise recommended to persons of the different classes when they wish to build temples. See Adhyaya LIII-Slokas 96-97, supra. चतुष्षष्टिपदं कार्यं देवतायतनं सदा । द्वारं च मध्यमं तस्मिन् समदिक्स्थं प्रशस्यते ॥१०॥ Sloka 10.—The temple site should always be divided into 64 squares. Its middle door being situate in one of the four cardinal quarters is highly auspicious. यो विस्तारो भवेद्यस्य द्विगुणा तत्समुन्नतिः । उच्छ्रायाद्यस्तृतीयांशस्तेन तुल्या कटिः स्मृता ॥११॥ विस्तारार्धं भवेद्गर्भो भित्तयोऽन्याः समन्ततः । गर्भपादेन विस्तीर्णं द्वारं द्विगुणमुच्छ्रितम् ॥१२॥ उच्छ्रायात् पादविस्तीर्णा शाखा तद्वदुदुम्बरः । विस्तारपादप्रतिमं बाहुल्यं शाखयोः स्मृतम् ॥१३॥ त्रिपञ्चसप्तनवभिः शाखाभिस्तत्प्रशस्यते । अधःशाखाचतुर्भागे प्रतीहारौ निवेशयेत् ॥१४॥ शेषं मङ्गल्यविहगैः श्रीवृक्षैः स्वस्तिकैर्घटैः । मिथुनैः पत्रवल्लीभिः प्रमथैश्चोपशोभयेत् । १५॥ द्वारमानाष्टभागोना प्रतिमा स्यात् सपिण्डिका । द्वौ भागौ प्रतिमा तत्र तृतीयांशश्च पिण्डिका ॥१६॥ Slokas 11-16.—The height of a temple should be double its width and the flight of steps (over which the edifice is built) equal to a third of this height. The Sanctum sanctorum should be half the above width. All rund this there are walls. Its door is one fourth of the sanctum sanctorum in width and twice as high. The side-frame of the door has a breadth of a quarter of its height ; similarly the threshold and the upper block. The