बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. LVIII. Sl. 17-21.] अष्टपञ्चाशोऽध्यायः 507 between the heart and the navel. The distance between the centre of the navel and the penis is the same as above. ऊरू चाङ्गुलमानैश्चतुर्युता विशतिस्तथा जङ्घे । जानुकपिच्छे चतुरङ्गुले च पादौ च तत्तुल्यौ ॥१७॥ Sloka 17. —The thighs measure 24 digits in length ; so do the shanks. The knee caps are 4 digits and the feet are also 4 digits in height. द्वादशदीर्घौ षट् पृथुतया च पादौ त्रिकायताङ्गुष्ठो । पञ्चाङ्गुलपरिणाहौ प्रदेशिनी त्र्यङ्गुलं दीर्घा ॥१८॥ Sloka 18.—The feet are 12 digits long and 6 broad; the great toes are 3 digits in length, and 5 digits in circumference ; the second toe is 3 digits long. अष्टांशाष्टांशोनाः शेषाङ्गुल्यः क्रमेण कर्तव्याः । सचतुर्थभागमङ्गुलमुत्सेधोऽङ्गुष्ठकस्योक्तः ॥१९॥ Sloka 19. --The remaining toes should be less by an eighth than the preceding one in order. The ele- vation of the big toe is 1 1/4 digits ; and that of the others less by an eighth than the preceding one in succession. अङ्गुष्ठनखः कथितश्चतुर्थभागोनमङ्गुलं तज्ज्ञैः । शेषनखानामर्धाङ्गुलं क्रमात् किञ्चिदूनं वा ॥२०॥ Sloka 20.—The experts have laid down that the nail of the big toe should be 3/4 digit ; that of the other toes at 1/2 digit or a little lessened for each succeeding toe. जङ्घाग्रे परिणाहश्चतुर्दशोक्तस्तु विस्तरात् पञ्च । मध्ये तु सप्त विपुला परिणाहात् त्रिगुणितः सप्त ॥२१॥