बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

३६ बृहत्संहितायाम् · [Adh. IV. Sl. 8-10] षष्ठ्यंशाऽर्द्धसमक्षेत्राणां मध्यगतिलिप्तिकाः शशिनः । अभ्यर्द्धाच्चैकगुणा भभोगलिप्तास्तदैक्योनाः ॥ मण्डललिप्ताः शेषा भोगोऽभिजितः—इति The author now describes certain unusual appearances of the Moon- उन्नतमीषच्छृङ्गं नौसंस्थाने विशालता चोक्ता । नाविकपीडा तस्मिन्भवति शिवं सर्वलोकस्य ॥८॥ Sloka 8.—When the horns of the Moon appear a bit raised and far from each other while presenting the ap- pearance of a boat, there will be trouble to the sailors, but prosperity to the mankind at large. अर्द्धोन्नते च लाङ्गलमिति पीडा तदुपजीविनां तस्मिन् । प्रीतिश्च निर्निमित्तं मनुजपतीनां सुभिक्षं च ॥९॥ Sloka 9.—If the northern horn of the Moon be higher than the southern by a half thus presenting the appearance of a plough, there will be trouble to the agri- culturists, there will be cordiality without any apparent cause among the kings and there will be prosperity in the land. तथा च वृद्धगर्गः । यदा सोमः प्रतिपदि नौस्थायी सम्प्रदृश्यते । उत्तरोज्ज्वलशृङ्गो वा लाङ्गली च मनोहरः ॥ क्षेमं सुभिक्षमारोग्यं सर्वभूतेषु निर्दिशेत् । राज्ञां च विजयं ब्रूयादर्द्धन्ते शृङ्गिणस्तथा - इति दक्षिणविषाणमर्द्धोन्नतं यदा दुष्टलाङ्गलाख्यं तत् । पाण्ड्यनरेश्वरनिधनकृदुद्योगकरं बलानां च ॥१०॥ Sloka 10.—If the southern horn be raised by half, it is termed Dushtalangala—inauspicious plough—and will cause the demise of the Pandya king and the army will be mobilised for war.