बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. IV. 11-12] चतुर्थोऽध्यायः 37 तथा च वृद्धगर्गः । दक्षिणे च भवेत्स्थूलं हीनं शृङ्गमथोत्तरम् । दुष्टलाङ्गलसंज्ञं तत् प्रजाक्षयकरं स्मृतम् ॥ समशशिनि सुभिक्षक्षेमवृष्टयः प्रथमदिवससदृशाः स्युः । दण्डवदुदिते पीडा गवां नृपश्चोग्रदण्डोऽत्र ॥११॥ Sloka 11.—When the two horns are of even height, there will be good crops, happiness all over and timely rains. These effects for the whole period will be similar to that of the first day of the lunar month. If the horns assume the shape of a stick, disease will break out among cattle and the kings will be ruthless in meting out punish- ment. तथा च वृद्धगर्गः । समशृङ्गे यदा दृष्टः शशी क्षेमसुभिक्षकृत् । प्रतिपत्तत्सदृशं तत्र वासवो वर्षते तदा ॥ चन्द्ररेखा यदा चोर्ध्वमृज्वी दण्ड इव स्थिता । उदक्शृङ्गाधिकसमो दण्डस्थानं तदुच्यते ॥ उद्युक्तदण्डा राजानो विनिघ्नन्ति समन्ततः । गवां पीडां विजानीयाद्दण्डस्थाने यदा शशी ॥ कार्मुकरूपे युद्धानि यत्र तु ज्या ततो जयस्तेषाम् । स्थानं युगमिति याम्योत्तरायतं भूमिकम्पाय ॥१२॥ Sloka 12.—If the configuration be of the form of a bow, there will be war and success will attend those that live in the direction indicated by the bowstring. If the Moon should appear stretched like the yoke of a carriage from south to north, there will be earthquake. तथा च वृद्धगर्गः उदये तु यदा सोमं पश्येद्धनुरिवोदितम् । धनुर्देशाणामुद्योगो जगद्युद्धकरो भवेत् ॥