बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. V. Sl. 28-31] पञ्चमोऽध्यायः 53 Sloka 27.—If the Sun or the Moon rises or sets being eclipsed at the time, the crops of the शरद्-Sarat season will fail and the kings in the land will suffer. If such an eclipse be a total one and if the eclipsed disc be aspected by malefics as well, there will be famine and pestilence all over the country. तथा च वृद्धगर्गः उद्गच्छति गृहीतश्चेदस्तं वा यदि गच्छति । शारदं तु तदा सस्यं जातं जातं विनश्यते ॥ ग्रैष्मेण तत्र जीवन्ति नरा मूलफलेन वा । भयदुर्भिक्षरोगैश्च तदा सम्पीयते जगत् ॥ तथा च ऋषिपूत्रः यावतोंऽशान् ग्रसित्वेन्दोरुदयत्यस्तमेति वा । तावतोंऽशान् पृथिव्यास्तु तम एव विनाशयेत् ॥ उदयेऽस्तमये वाऽपि सूर्यस्य ग्रहणं भवेत् । तदा नृपभयं विन्द्यात् परचक्रस्य चागमम् ॥ तथा च चिरं गृह्णाति सोमाकौं सर्वं वा ग्रसतं यदा । हन्यात् स्फीतान् जनपदान् वरिष्ठांश्च जनाधिपान् ॥ ग्रैष्मेण तत्र जीवन्ति नराश्वाम्बुफलेन वा । भयदुर्भिक्षरोगैश्च सम्पीड्यन्ते प्रजास्तथा ॥ अर्द्धोदितोपरक्तो नैकृतिकान् हन्ति सर्वयज्ञांश्च । अग्न्युपजीविगुणाधिकविप्राश्रमिणो युगेऽभ्युदितः ॥२८॥ कर्षकपाखण्डिवणिक्क्षत्रियबलनायकान् द्वितीयांशे । कारुकशूद्रम्लेच्छान् खतृतीयांशे समन्त्रिजनान् ॥२९॥ मध्याह्ने नरपतिमध्यदेशहा शोभनश्च धान्यार्घः । तृणभुगमात्यान्तःपुरवैश्यघ्नः पञ्चमे खांशे ॥३०॥ स्त्रीशूद्रान् षष्ठेंशे दस्युप्रत्यन्तहाऽस्तमयकाले । यस्मिन् खांशे मोक्षस्तत्रोक्तानां शिवं भवति ॥३१॥